Classicisme1857
Niagara watervallen
Frederic Edwin Church
Het oog van de conservator
"Church verlaat de traditionele omlijsting en plaatst de toeschouwer aan de rand van de afgrond, waarbij hij een voor die tijd ongekend panoramisch formaat gebruikt."
Church's eerste monumentale meesterwerk dat het Amerikaanse landschap herdefinieerde en de brute kracht van de watervallen vastlegde met bijna fotografisch realisme.
Analyse
Niagara (1857) is niet louter een landschapsschilderij; het is een icoon van de 19e-eeuwse Amerikaanse nationale identiteit. In die tijd werden de Niagarawatervallen beschouwd als het symbool van goddelijke macht en de "Manifest Destiny" van de Verenigde Staten. Church, een leerling van Thomas Cole, overtrof de klassieke romantiek om een wetenschappelijke precisie te omarmen die werd beïnvloed door Alexander von Humboldt.
De kracht van dit doek ligt in het ontbreken van een aardse voorgrond. In tegenstelling tot Europese landschapsschilders die hun zichten inkaderden met bomen of figuren, verwijdert Church alle solide herkenningspunten. We hangen letterlijk boven de cataract. Deze technische stoutmoedigheid dwingt het publiek om de leegte en de voortdurende beweging onder ogen te zien. Diepgaande analyse onthult dat Church opeenvolgende glazuren gebruikte om de transparantie te bereiken.
De "mythe" verbonden aan het werk is die van de natuur als tempel. In de context voor de Burgeroorlog was Niagara een verbindende bron van trots. De regenboog, meesterlijk weergegeven, is een bijbels symbool van verbond en hoop. Church schildert niet gewoon vallend water; hij schildert de stem van God. Elk detail, van de rotsen op de Canadese oever tot het drijfhout in de stroom, is een meditatie over de broosheid van materie tegenover de eeuwigheid.
Ten slotte revolutioneerde het werk de kunstmarkt. Gepresenteerd in een verduisterde kamer met dramatische verlichting, trok het duizenden toeschouwers die betaalden om het te zien. Deze spectaculaire dimensie doet niets af aan de academische kwaliteit van de toets: integendeel, het onderstreept Church's vermogen om schilderkunst te transformeren in een medium van totale immersie, vooruitlopend op hedendaagse installaties.
Het eerste geheim ligt in het formaat van het spanraam. Church bestelde een lijst waarvan de breedte precies het dubbele is van de hoogte (ca. 1 x 2,3 meter). Deze "cinemascope" verhouding avant la lettre was een radicale keuze bedoeld om het menselijke perifere zicht na te bootsen. Door de vaste grond op de voorgrond te verwijderen, creëerde Church een visuele val: de toeschouwer kijkt niet naar een beeld, hij valt erin. Dit is een technisch ontwerpgeheim.
Een belangrijk technisch geheim betreft het beheer van het "interne" licht van het water. Church gebruikte niet gewoon wit voor het schuim. Hij bracht lagen extreem dunne oliepastel aan op een basis van hoogreflecterend loodwit. Dit proces laat licht door de pigmenten dringen, de basis raken en terugkeren naar het oog, wat de indruk wekt dat het water van binnenuit verlicht wordt. Deze techniek maakt de regenboog zo immaterieel en vluchtig.
Het werk verbergt ook een hoogstandje van atmosferisch perspectief: Church heeft de lijn van de waterval (de "Horseshoe Fall") bewust gekromd om het aanzuigeffect te versterken. In de werkelijkheid is de curve minder uitgesproken, maar de kunstenaar manipuleerde de geometrie zodat de blik onweerstaanbaar naar het midden van de afgrond wordt getrokken. Deze opzettelijke vervorming is het geheim van het duizelingwekkende effect.
Een ander fabricagegeheim is verbonden aan de veldstudies. Church maakte ter plaatse meer dan dertig schetsen en oliestudies onder gevaarlijke hoeken. Hij gebruikte speciale fixeermiddelen om te voorkomen dat de constante vochtigheid zijn papier zou ruïneren. Terug in het atelier schilderde hij dit monumentale doek in minder dan twee maanden – een enorme snelheid die de frisheid van de toets en het "momentane" uiterlijk van het water verklaart.
Ten slotte ligt het geheim van het commerciële succes in een slimme enscenering. Bij de eerste tentoonstelling plaatste Church spiegels aan de zijkanten van het doek om de indruk te wekken dat het water oneindig doorliep in de kamer. Hij vroeg bezoekers ook om papieren kokers te gebruiken om details te isoleren, waardoor de beschouwing een actieve verkenning werd. Het is deze mix van optische wetenschap en showmanschap die Niagara zo winstgevend maakte.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Welk visueel effect gebruikte Church om de kijker in de scène onder te dompelen?
Ontdekken
