Compositie VIII

Compositie VIII vertegenwoordigt Kandinsky's definitieve overgang naar een "koude" en gestructureerde abstractie, beïnvloed door zijn onderwijs aan het Bauhaus. Voor de kunstenaar was dit werk het belangrijkste uit zijn rijpe periode, omdat het zijn theorie over de correspondentie tussen klanken en kleuren concretiseerde. Het is geen willekeurige schikking, maar een zoektocht naar intern evenwicht, een poging om de kosmische orde weer te geven via pure geometrische vormen. Elk element is een levende entiteit met een interne "spanning". De uitleg van de mythe van "synesthesie" is hier fundamenteel: Kandinsky "hoorde" kleuren en "zag" klanken. Voor hem is de cirkel niet zomaar een vorm, het is een diepe, stabiele klank, een venster naar het spirituele. De driehoek is daarentegen een agressieve, gele vorm die naar de toekomst wijst. Dit canvas is dus een stomme muziekpartituur. Kandinsky geloofde dat abstracte kunst direct op de menselijke ziel kon inwerken, zonder de barrière van objectherkenning. Het werk weerspiegelt ook het intellectuele klimaat van die tijd, gekenmerkt door vorderingen in de natuurkunde en de Gestaltpsychologie. Kandinsky zocht naar een rationele beeldtaal die het irrationele kon uitdrukken. De ruimte van het canvas is geen venster op de wereld meer, maar een veld van dynamische krachten waar zwaartekracht niet meer bestaat. Vormen zweven in een etherische ruimte, wat duidt op een metafysische dimensie voorbij de fysieke materie. Ten slotte is dit werk een testament van de kunstenaar zijn geloof in de vooruitgang van de mensheid. Na de trauma's van de Eerste Wereldoorlog en de Russische Revolutie stelt Kandinsky een kunst van wederopbouw voor. De strengheid van Compositie VIII is een bolwerk tegen de chaos van de buitenwereld. Het is een architectuur van de geest, een solide structuur gebouwd op eeuwige geometrische waarheden.