Kind met de tol

De diepgaande analyse van dit werk onthult de radicale breuk die Chardin maakt met de frivole genrescènes van zijn tijd. In tegenstelling tot zijn tijdgenoten verkent Chardin de innerlijkheid. Het portret van het kind is geen eenvoudige burgerlijke opdracht, maar een studie over absorptie. Dit vermogen van het subject om zich van de buitenwereld te isoleren wordt onder Chardins penseel een vorm van morele deugd en intellectuele verheffing. Op technisch vlak bereikt Chardins "manier" hier zijn hoogtepunt. Hij gebruikt een techniek van verflagen die de huid van de jongen en het fluweel van zijn jas een bijna tastbare dichtheid geeft. Zijn toets is niet vloeiend, maar opgebouwd als metselwerk, wat de objecten een ongelooflijke fysieke aanwezigheid geeft. Het contrast tussen de stabiliteit van de figuur en de rotatie van de tol creëert een subtiele spanning. Het werk past in de filosofische context van de Verlichting. Het weerspiegelt de theorieën van Rousseau, waarin de kindertijd wordt erkend als een specifieke staat van het menselijk bestaan die respect verdient. Chardin schildert geen "kleine volwassene", maar een echt kind met een eigen tijdelijkheid. De tol wordt het centrum van een universum waar de tijd lijkt stil te staan en een moment van vrede biedt. Ten slotte suggereert de integratie van schrijfgereedschap dat het spel slechts een voorbijgaande afleiding is te midden van intellectueel werk. Deze dualiteit tussen arbeid en plezier wordt met oneindige tederheid weergegeven. De blik van het kind, die die van de toeschouwer nooit kruist, bewaart het mysterie van zijn gedachten en maakt dit doek tot een van de mooiste psychologische portretten door middel van stilte.