Classicisme1738
Kind met de tol
Jean-Baptiste-Siméon Chardin
Het oog van de conservator
"De jonge Auguste-Gabriel Godefroy is gevangen in pure concentratie, zijn blik verloren in de beweging van de tol. Chardin gebruikt een sober palet om de waardigheid van de kinderlijke reflectie te vergroten."
Dit meesterwerk van stilte en observatie legt het zwevende moment van een leergierige jeugd vast. Chardin sublimeert het alledaagse en verandert een eenvoudig tolspel in een diepe meditatie over de tijd.
Analyse
De diepgaande analyse van dit werk onthult de radicale breuk die Chardin maakt met de frivole genrescènes van zijn tijd. In tegenstelling tot zijn tijdgenoten verkent Chardin de innerlijkheid. Het portret van het kind is geen eenvoudige burgerlijke opdracht, maar een studie over absorptie. Dit vermogen van het subject om zich van de buitenwereld te isoleren wordt onder Chardins penseel een vorm van morele deugd en intellectuele verheffing.
Op technisch vlak bereikt Chardins "manier" hier zijn hoogtepunt. Hij gebruikt een techniek van verflagen die de huid van de jongen en het fluweel van zijn jas een bijna tastbare dichtheid geeft. Zijn toets is niet vloeiend, maar opgebouwd als metselwerk, wat de objecten een ongelooflijke fysieke aanwezigheid geeft. Het contrast tussen de stabiliteit van de figuur en de rotatie van de tol creëert een subtiele spanning.
Het werk past in de filosofische context van de Verlichting. Het weerspiegelt de theorieën van Rousseau, waarin de kindertijd wordt erkend als een specifieke staat van het menselijk bestaan die respect verdient. Chardin schildert geen "kleine volwassene", maar een echt kind met een eigen tijdelijkheid. De tol wordt het centrum van een universum waar de tijd lijkt stil te staan en een moment van vrede biedt.
Ten slotte suggereert de integratie van schrijfgereedschap dat het spel slechts een voorbijgaande afleiding is te midden van intellectueel werk. Deze dualiteit tussen arbeid en plezier wordt met oneindige tederheid weergegeven. De blik van het kind, die die van de toeschouwer nooit kruist, bewaart het mysterie van zijn gedachten en maakt dit doek tot een van de mooiste psychologische portretten door middel van stilte.
Een van de meest fascinerende geheimen ligt in de identiteit van het model: Auguste-Gabriel Godefroy, zoon van een rijke Parijse juwelier en vriend van de schilder. Deze persoonlijke band stelde Chardin in staat een intimiteit te vangen die een officiële opdracht niet zou hebben toegestaan. Onderzoek suggereert dat Chardin vaak dezelfde objecten in zijn stillevens gebruikte; hier verschijnen het bureau en de inktpot als vertrouwde metgezellen van zijn atelier.
Röntgenanalyse onthulde dat Chardin verschillende belangrijke wijzigingen (pentimenti) aanbracht in de positie van de linkerhand. Aanvankelijk was deze lager geplaatst, maar de kunstenaar koos ervoor deze te verhogen om de houding van verwachting en fascinatie te benadrukken. Deze wijziging bewijst dat het "snapshot"-aspect van het doek het resultaat is van een strikt berekende enscenering.
Een ander geheim betreft de techniek van de grondlagen. Chardin stond bekend om het gebruik van kleurstoffen gemengd met zijn oliën om een karakteristieke matheid te verkrijgen. Diderot zei dat men "zijn schilderijen als vruchten moet uitpersen om het sap eruit te halen". Dit fabricagegeheim, dat het doek dat poederachtige en tijdloze uiterlijk geeft, blijft een van de grootste mysteries van de 18e-eeuwse schildertechniek.
Ten slotte toont de geschiedenis van de conservatie dat het schilderij al vroeg als een icoon werd beschouwd. Verworven door het Louvre in de 19e eeuw, overleefde het verschillende oorlogen. De schijnbare eenvoud verborg zo'n suggestieve kracht dat het het symbool werd van de Franse kunst tegenover de Italiaanse barok. De tol zelf is in de collectieve verbeelding een metafoor geworden voor het menselijk lot: fragiel maar gedragen door een onzichtbare energie.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Op welk speelgoed concentreert het kind zich in dit schilderij?
Ontdekken
