Classicisme1575
De oorsprong van de Melkweg
Tintoretto
Het oog van de conservator
"Het schilderij toont Jupiter die de jonge Hercules – de zoon geboren uit zijn affaire met de sterfelijke Alcmene – aan de borst van de slapende godin Juno legt. De melk die uit de borst van de godin spuit, verandert naar boven toe in sterren, die de Melkweg vormen, en naar beneden toe in lelies (in de oorspronkelijke volledige versie). Men ziet ook Jupiters adelaar en Juno's pauwen."
Hoogtepunt van het Venetiaanse maniërisme, dit werk van Tintoretto illustreert de mythologische geboorte van ons sterrenstelsel. Waarschijnlijk in opdracht van keizer Rudolf II, versmelt het goddelijke erotiek en kosmische pracht in een dynamische enscenering die typerend is voor de Venetiaanse school.
Analyse
De diepgaande analyse van dit werk onthult Tintoretto's genialiteit in het vertalen van een complexe mythe naar een visuele choreografie. Het verhaal is ontleend aan de Geoponica, een Byzantijnse tekst waarin Hercules via Juno's melk onsterfelijkheid verkrijgt. Historisch gezien behoort het schilderij tot de rijpe periode van de kunstenaar, gekenmerkt door een uitzonderlijke vrijheid van penseelvoering.
Technisch gezien gebruikt Tintoretto het Venetiaanse colorito om de ruimte te verzadigen met vibrerende nuances. Het parelmoerachtige vlees van Juno contrasteert met de karmozijnrode en gouden draperieën. De beheersing van het clair-obscur maakt het mogelijk de figuren los te maken van een diepe nachtelijke hemel, wat de scène een theatrale dimensie geeft. De kunstenaar geeft de voorkeur aan beweging boven stabiliteit.
De mythologische context dient hier een symboliek van het evenwicht tussen het aardse en het hemelse. Hercules vertegenwoordigt het menselijke streven naar goddelijkheid, terwijl Juno de voedende bron van de kosmische orde belichaamt. De psychologie van het werk rust op de spanning tussen Jupiters list en Juno's kwetsbaarheid. Deze handeling wordt overstegen door de creatie van universele schoonheid.
Ten slotte getuigt het werk van Tintoretto's toewijding aan Michelangelo's tekenkunst gecombineerd met de kleur van Titiaan. Deze synthese maakt het mogelijk Jupiters krachtige musculatuur weer te geven terwijl de lumineuze zachtheid van de godin behouden blijft. De dynamiek van de scène wordt geaccentueerd door het vogelperspectief dat de toeschouwer het gevoel geeft getuige te zijn van een heilig moment.
Het meest fascinerende geheim van dit schilderij is dat het ons geamputeerd aan de onderkant heeft bereikt. Oorspronkelijk was het doek groter en bevatte het een weergave van de aarde in de vorm van een landschap of een allegorische figuur. In dit verdwenen gedeelte veranderden de naar beneden vallende melkdruppels in witte lelies. Een oude kopie in Praag maakt het mogelijk deze oorspronkelijke compositie te visualiseren.
Röntgenanalyse onthulde significante wijzigingen tijdens het ontwerp. Tintoretto had oorspronkelijk andere posities voor Hercules gepland. Bovendien vertonen de pigmenten een hoge concentratie lapis lazuli voor de hemel, een uiterst kostbaar materiaal. De bliksemflits die door de adelaar wordt vastgehouden, is een symbolische waarschuwing voor Jupiters macht.
Een ander mysterie omringt de exacte bestemming van het werk. Hoewel geassocieerd met Rudolf II, suggereren sommige historici dat het deel uitmaakte van een grotere cyclus over het leven van Hercules voor een Venetiaans paleis. Dat het schilderij is versneden, duidt op een verandering van eigenaar in de 18e eeuw, een toen gebruikelijke praktijk.
Ten slotte toont de studie van anatomische details dat Tintoretto een zekere ruwheid behield om het realisme van het vlees te benadrukken. De kleine putti die het bed omringen zijn geen loutere versieringen; ze dragen netten en kettingen, die de liefdesbanden en Jupiters listen symboliseren om de gunst van de godin te winnen.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Hoe is de Melkweg volgens de afgebeelde mythe ontstaan?
Ontdekken
