Classicisme1814
Stour Valley en Dedham Church
John Constable
Het oog van de conservator
"Een panoramisch uitzicht op de Stour-vallei gedomineerd door de toren van de kerk van Dedham, waar landbouwarbeid integreert in een levendige natuur onder een veranderlijke lucht."
Als manifest van het Engelse naturalisme overstijgt dit werk het eenvoudige landschap en wordt het een diepe meditatie over de symbiose tussen de mens, de aarde en de atmosferische cycli van Suffolk.
Analyse
Geschilderd rond 1814, markeert dit werk een cruciale fase in de evolutie van John Constable naar wat hij het "natuurlijke landschap" noemde. In tegenstelling tot zijn tijdgenoten die de natuur idealiseerden volgens de klassieke codes van Claude Lorrain of Poussin, zet Constable zich in voor een absolute topografische en emotionele waarheid. Voor hem is schilderen geen eenvoudige imitatie, maar een wetenschap van observatie. De historische context is die van de ontluikende industriële revolutie, en via dit canvas lijkt Constable een landelijk en onveranderlijk Engeland te willen bevriezen, terwijl hij lichttechnieken gebruikt die voor zijn tijd totaal revolutionair waren.
De "mythologische" context van dit werk ligt in de persoonlijke mythe van de kunstenaar: zijn viscerale gehechtheid aan "Constable Country". Voor de kunstenaar bezit elke boom, elk stuk rivier en elke wolk in Suffolk een spirituele lading. De kerk van Dedham, waarvan de toren de horizon accentueert, is niet alleen een geografisch referentiepunt, maar het symbool van een goddelijke en morele aanwezigheid in de natuur. Er zijn hier geen nimfen of antieke goden, maar een sacralisatie van het moeizame dagelijkse leven. Landarbeiders en dieren worden de nieuwe helden van een modern pastoraal epos, waar de aarde de bron is van alle leven en waarheid.
Constables techniek in deze versie van de Stour-vallei is van een chirurgische precisie gemengd met een grote vrijheid. Hij gebruikt kleine toetsen puur wit, vaak "Constable's snow" genoemd, om het schitteren van de dauw en de reflecties van het licht op de bladeren te simuleren. Dit optische naturalisme anticipeert op het impressionisme met meerdere decennia. De kunstenaar schildert (gedeeltelijk) in de open lucht en steunt op talloze wolkenstudies. De textuur van de verf zelf, met zijn impasto op bepaalde plaatsen, suggereert de materialiteit van modder, gras en hout, waardoor een meeslepende ervaring ontstaat waarbij de toeschouwer de vochtigheid van de vallei bijna kan inademen.
Psychologisch gezien is het werk een verkenning van nostalgie en het gevoel van verbondenheid. Constable beweerde dat zijn jeugd doorgebracht in deze landschappen hem tot schilder had gemaakt. Men voelt in dit doek een zoektocht naar orde en sereniteit tegenover de persoonlijke kwellingen van de kunstenaar, met name zijn financiële moeilijkheden en zijn gedwarsboomde liefde voor Maria Bicknell. De vallei is een psychisch toevluchtsoord, een ruimte waar de chaos van de buitenwereld wordt getemperd door de regelmaat van de natuurcycli. Het is een werk van toewijding, waarbij schilderen een daad van gebed wordt om te bewaren wat de ziel dierbaar is tegenover het verstrijken van de tijd.
Een van de geheimen van dit schilderij ligt in de wetenschappelijke precisie van de wolkenformaties. Constable bestudeerde de werken van meteoroloog Luke Howard over de classificatie van wolken (cirrus, cumulus, stratus). Infraroodanalyses onthullen dat de kunstenaar de lucht soms meerdere keren overschilderde om een specifiek moment van de dag vast te leggen, op zoek naar de nauwkeurigheid van wind en vochtigheid. Dit is geen fantasielucht, maar een bijna wetenschappelijke registratie van de klimatologische omstandigheden in Suffolk op een bepaald tijdstip T.
Een mysterie ligt ook in de behandeling van de personages. Onder de verflagen ontdekten restaurateurs wijzigingen in de positie van de arbeiders bij de rivier. Constable zocht naar de perfecte balans tussen de menselijke anekdote en de onmetelijkheid van het landschap. Bovendien suggereren recente studies dat dit specifieke werk diende als testcase voor zijn toekomstige "six-footers". De kunstenaar experimenteerde met gewaagde chromatische contrasten, met name het gebruik van aardse roodtinten onder de groentinten om meer diepte en trilling aan de vegetatie te geven, een techniek die hij later zou perfectioneren.
Het schilderij bevat ook aanwijzingen over de landspanningen van die tijd. De kerk van Dedham wordt niet weergegeven als een romantische ruïne, maar als een solide instituut. Bepaalde details in de hagen en omheiningen getuigen echter van het proces van omheining (enclosure) dat toen het Engelse platteland veranderde. Constable, hoewel conservatief, kon deze radicale veranderingen niet negeren. Zijn werk is dus een kostbaar visueel archief van de overgang tussen traditionele landbouw en het begin van de intensieve exploitatie, verborgen onder een schijn van eeuwige rust.
Ten slotte is een vaak genegeerd technisch detail het gebruik van gekleurde vernissen in bepaalde zones om het diepte-effect van de schaduwen van de bomen te accentueren. Constable was een meester van de meervoudige picturale laag. Micromonsters hebben aangetoond dat hij soms zand of minerale deeltjes door zijn pigmenten mengde om de lichtbreking op het doek te veranderen, een technische brutaliteit die zijn tijdgenoten aan de Royal Academy irriteerde, maar die zijn werk vandaag die bijzondere fysieke aanwezigheid geeft.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Welke techniek gebruikte Constable om de beweging van het licht op het landschap vast te leggen?
Ontdekken
