Het glas wijn

Geschilderd rond 1660, behoort "Het glas wijn" tot de periode van volledige rijpheid van Johannes Vermeer. De historische context is die van de Nederlandse Gouden Eeuw, een tijd waarin de Verenigde Provinciën de wereldhandel domineerden. In tegenstelling tot tijdgenoten als Pieter de Hooch, sublimeert Vermeer de genrescène door deze te vervullen van een bijna heilige rust. De mythologische en allegorische analyse is subtiel verborgen in het dagelijks leven. Er zijn geen goden, maar morele symbolen. Het glas-in-loodraam is het sleutelelement: het stelt een vrouwelijke figuur voor met een bit in de hand, het traditionele attribuut van de Temperantia (Matigheid). Dit "verhaal van de deugd" kijkt neer op de drinkende vrouw en suggereert dat dronkenschap een gevaar is voor de ziel. Technisch toont Vermeer een ongeëvenaard meesterschap in perspectief. De tegelvloer leidt het oog naar het centrum van de actie. Het licht valt door het raam op de stralend rode satijnen jurk van de dame. De kunstenaar gebruikt de "pointillé"-techniek voor de reflecties op de kan. De textuur van de objecten — het fluweel van het tafelkleed, de transparantie van het kristal — bereikt een vorm van visuele poëzie. De psychologie ligt in de stille interactie tussen de personages. De man houdt de kan vast, klaar om bij te schenken, terwijl de vrouw haar glas in één teug leegdrinkt, haar gezicht half verscholen achter het kristal. Dit gebaar verbergt haar uitdrukking, wat een mysterie laat over haar instemming. De huiselijke omgeving lijkt de stille getuige van een innerlijk drama.