Barok1660
Het glas wijn
Johannes Vermeer
Het oog van de conservator
"Het heraldische glas-in-loodraam dat de Matigheid voorstelt en toekijkt hoe de jonge vrouw haar glas leegdrinkt – een stil moreel tegenpunt."
Een genrescène van zeldzame elegantie waarin Vermeer de ambiguïteit van een galante ontmoeting verkent, schommelend tussen zintuiglijke roes en morele waarschuwing.
Analyse
Geschilderd rond 1660, behoort "Het glas wijn" tot de periode van volledige rijpheid van Johannes Vermeer. De historische context is die van de Nederlandse Gouden Eeuw, een tijd waarin de Verenigde Provinciën de wereldhandel domineerden. In tegenstelling tot tijdgenoten als Pieter de Hooch, sublimeert Vermeer de genrescène door deze te vervullen van een bijna heilige rust.
De mythologische en allegorische analyse is subtiel verborgen in het dagelijks leven. Er zijn geen goden, maar morele symbolen. Het glas-in-loodraam is het sleutelelement: het stelt een vrouwelijke figuur voor met een bit in de hand, het traditionele attribuut van de Temperantia (Matigheid). Dit "verhaal van de deugd" kijkt neer op de drinkende vrouw en suggereert dat dronkenschap een gevaar is voor de ziel.
Technisch toont Vermeer een ongeëvenaard meesterschap in perspectief. De tegelvloer leidt het oog naar het centrum van de actie. Het licht valt door het raam op de stralend rode satijnen jurk van de dame. De kunstenaar gebruikt de "pointillé"-techniek voor de reflecties op de kan. De textuur van de objecten — het fluweel van het tafelkleed, de transparantie van het kristal — bereikt een vorm van visuele poëzie.
De psychologie ligt in de stille interactie tussen de personages. De man houdt de kan vast, klaar om bij te schenken, terwijl de vrouw haar glas in één teug leegdrinkt, haar gezicht half verscholen achter het kristal. Dit gebaar verbergt haar uitdrukking, wat een mysterie laat over haar instemming. De huiselijke omgeving lijkt de stille getuige van een innerlijk drama.
Een geheim onthuld door wetenschappelijk onderzoek is dat Vermeer cruciale elementen wijzigde. Oorspronkelijk was er een man zichtbaar door de open deur, maar de kunstenaar overschilderde hem om de intimiteit te versterken. Bovendien is het schilderij aan de muur een landschap in Italiaanse stijl, vaak geïnterpreteerd als een symbool voor het verlangen naar verre vrijheid.
Een fascinerende anekdote betreft het wapenschild in het raam, dat toebehoorde aan een Delftse familie. Dit suggereert een specifieke opdracht. Recente analyses tonen het intensieve gebruik van natuurlijk ultramarijn (lapis lazuli) aan, een pigment dat duurder was dan goud, voor de schaduwen van de stoffen, wat bewijst hoe belangrijk Vermeer de kleurtrilling vond.
Het glas zelf verbergt een prestatie: de vloeistof is geschilderd met een opvallende zuinigheid, een paar toetsen wit en rood volstaan om de lichtbreking door de wijn te suggerereren. Het mysterie rond de identiteit van de modellen blijft bestaan, hoewel sommige historici de vrouw van de kunstenaar, Catharina Bolnes, erin herkennen.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Wat doet de vrouw op het schilderij?
Ontdekken
