Landschap met Orpheus en Eurydice

Landschap met Orpheus en Eurydice, geschilderd door Nicolas Poussin rond 1650, is het archetype van het klassieke landschap. Het illustreert de mythe van Orpheus op het moment dat zijn vrouw Eurydice wordt gebeten door een slang. De scène ontvouwt zich in een natuur van absolute sereniteit, wat een schril contrast vormt met de stille gruwel van het drama. Orpheus, verdiept in zijn muziek, ziet het lot nog niet kantelen, terwijl Eurydice een schreeuw slaakt die niemand hoort. De stilistische analyse onthult de strengheid van Poussins "manière". In tegenstelling tot barokke landschappen is hier alles orde en maat. De historische context is die van de Romeinse maturiteit van de kunstenaar, doordrongen van de stoïcijnse filosofie. De natuur is geen decor, maar een rationele en goddelijke orde die onverschillig blijft voor menselijke passies. De stijl kenmerkt zich door kristallijne helderheid, waarbij elk element een door de rede toegewezen plaats heeft. Mythologisch onderzoekt Poussin de dualiteit tussen universele harmonie en accidentele chaos. De uitleg van de mythe concentreert zich op het idee dat zelfs de meest perfecte kunst de mens niet kan onttrekken aan de natuurwet van de dood. Secundaire figuren gaan door met hun dagelijkse bezigheden en negeren het drama. Deze psychologie van onverschilligheid is een les in antieke wijsheid: de wereld stopt niet met draaien voor een individuele tragedie. De techniek van Poussin berust op een constructie door opeenvolgende vlakken met gedefinieerde lokale tonen. Het licht structureert de ruimte en leidt het oog naar de architecturale achtergrond geïnspireerd op Rome. De antieke gebouwen verankeren de mythe in een historische realiteit. De penseelstreek is nauwkeurig, bijna sculpturaal, waarbij zichtbare effecten worden vermeden ten gunste van de leesbaarheid van de vorm en de stabiliteit van het beeld.