Classicisme1518
Sint-Michaël en de draak
Rafaël
Het oog van de conservator
"De gevleugelde aartsengel in antieke wapenrusting, zwevend in de lucht, zijn lans richtend op een hybride demon die is neergehaald tussen vulkanische rotsen."
Een meesterwerk uit de late periode van Rafaël. Dit werk belichaamt de triomf van het licht over de duisternis door een hemelse choreografie van absolute elegantie.
Analyse
Geschilderd in 1518 voor koning Frans I, vertegenwoordigt dit schilderij het hoogtepunt van Rafaëls Romeinse stijl. In deze historische context is het werk niet alleen religieus maar ook diplomatiek, als symbool voor het lidmaatschap van de Franse koning van de Orde van Sint-Michiel. Rafaël neemt hier afstand van de zachtheid van zijn vroege Madonna's om Michelangelo's "terribilità" te omarmen, terwijl hij zijn eigen "grazia" behoudt.
De mythe, of liever het bijbelse verslag, is gebaseerd op de Openbaring van Johannes. Het beschrijft de oorlog in de hemel waarin Michaël Lucifer verdrijft. Rafaël kiest het precieze moment van de overwinning: de demon ligt op de grond, maar de overwinning lijkt behaald zonder zichtbare fysieke inspanning. Dit gebrek aan spierspanning bij de aartsengel onderstreept de neoplatonische visie dat het Goede triomfeert door goddelijke essentie.
Stilistisch toont het werk een uitzonderlijke beheersing van beweging. De aartsengel lijkt op een goddelijke adem te glijden, waarbij zijn uitgespreide vleugels en wapperende mantel een luchtige dynamiek creëren. De psychologie van Sint-Michiel is opvallend sereen; zijn gezicht is onbewogen. In contrast daartoe belichaamt de demon lijden en misvorming met hoorns en vleermuisvleugels.
Technisch gezien gebruikt Rafaël "sfumato" om de contouren in het verre landschap te verzachten, wat contrasteert met de metalen precisie van de wapenrusting. Het spel van licht op het metaal en de oranje reflecties uit de helse diepten creëren een dramatische sfeer. Het werk getuigt van de nauwe samenwerking tussen Rafaël en zijn atelier, hoewel de gezichten ongetwijfeld van de meester zelf zijn.
Een van de meest fascinerende geheimen ligt in de oorspronkelijke drager. Hoewel het nu op doek wordt tentoongesteld in het Louvre, werd het oorspronkelijk op populierenhout geschilderd. De overdracht naar doek in 1751 was een riskante procedure. Recente analyses onthullen aanzienlijke "pentimenti" onder de lans, wat bewijst dat Rafaël lang twijfelde over de hoek van de aanval om de elegantie van het gebaar te maximaliseren.
Een ander mysterie betreft de handtekening. Rafaël signeerde het werk op ongebruikelijke wijze op de zoom van het gewaad: "RAPHAEL URBINAS PINXIT MDXVIII". Deze handtekening is een teken van trots voor een werk dat bestemd was voor een van de machtigste vorsten van Europa. Röntgenfoto's toonden aan dat de demon aanvankelijk menselijkere trekken had voordat hij in een hybride wezen werd veranderd.
Moderne wetenschappelijke analyses hebben ook het gebruik van lapis lazuli voor het blauw van de hemel benadrukt. Sporen van vergulding, die nu bijna verdwenen zijn, sierden ooit de vleugelranden en details van de wapenrusting, waardoor het werk schitterde bij kaarslicht in de koninklijke vertrekken.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Wat stelt Sint-Michiel voor in deze strijd tegen de demon?
Ontdekken
