Classicisme1644
Odysseus geeft Chryseis terug aan haar vader
Claude Lorrain
Het oog van de conservator
"De majestueuze haven badend in gouden licht, Odysseus die Chryseis begeleidt naar de priester Chryses, en de anachronistische architectuur geïnspireerd op de Romeinse renaissance."
Een hoogtepunt van het klassieke ideale landschap waarin de harmonie van het zonlicht een episode uit de Ilias verheerlijkt en de terugkeer naar orde en vroomheid viert.
Analyse
Geschilderd rond 1644, behoort dit doek tot de gouden eeuw van het classicisme, geproduceerd in Rome waar Lorrain zijn carrière maakte. Het werk illustreert een cruciaal fragment uit het eerste boek van Homeros' Ilias: om de toorn van Apollo te sussen, moet Agamemnon Chryseis teruggeven aan haar vader. Odysseus is belast met deze diplomatieke missie. De context weerspiegelt het 17e-eeuwse streven naar een door de rede geordende natuur.
Lorrains stijl, het "ideale landschap", zoekt eerder poëtische waarheid dan topografische nauwkeurigheid. Zijn techniek berust op het aanbrengen van transparante glacis om de essentie van atmosferisch licht te vangen. In tegenstelling tot tijdgenoten onderwerpt Lorrain menselijke gebeurtenissen aan de onmetelijkheid van de omgeving. De psychologie hier is die van verzoening: de terugkeer van de vrouw markeert de vrede tussen mensen en goden.
De mythe van Chryseis is verbonden met de structuur van het heroïsche lot. Door de gevangene terug te geven, herstelt Odysseus het kosmische evenwicht dat door Agamemnons hoogmoed was verbroken. Lorrain gebruikt architectuur als metafoor voor beschaving. De paleizen aan de haven symboliseren de bestendigheid van de klassieke orde. Het is een nostalgische visie waarin het mythische verleden opnieuw wordt uitgevonden.
De diepe analyse toont een ongekende beheersing van het luchtperspectief. De masten en de details van de zuilengalerijen vervagen in een gouden nevel. Natuur en architectuur smelten samen in een perfect evenwicht, waarbij de schaduw van de gebouwen op de voorgrond de schittering van de ondergaande zon in het centrum accentueert.
Een van de geheimen ligt in de "Liber Veritatis", het album waarin Lorrain zijn schilderijen vastlegde. Tekening nr. 80 komt overeen met dit doek. Röntgenanalyses toonden aan dat Lorrain de positie van het hoofdschip links meermaals herzag, zodat de lichtinval naar het centrum van de haven niet werd geblokkeerd.
Een boeiende anekdote betreft de opdrachtgever: men vermoedt dat kardinaal Angelo Giori het schilderij bestelde. Dit verklaart de plechtige toon en de verwijzingen naar Romeinse architectuur. Een ander geheim betreft de figuren: Lorrain delegeerde de schilderkunst van personages soms, maar de fijnheid hier suggereert dat Claude de protagonisten zelf schilderde.
Wetenschappers ontdekten dat het blauw van de lucht een mengsel is van ultramarijn en smalt om die unieke lichtvibratie te creëren. Dit licht, vaak "het licht van Rome" genoemd, is het resultaat van nauwgezette observatie van de luchtvochtigheid, wat een mythologisch onderwerp transformeert in een bijna moderne zintuiglijke ervaring.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Wat is het belangrijkste kenmerk van het licht in dit schilderij van Claude Lorrain?
Ontdekken
