Napoleon trekt over de Alpen

Het portret van Bonaparte bij het oversteken van de Grote Sint-Bernhardpas is het archetype van de neoclassicistische "grote man". Oorspronkelijk besteld door de Spaanse koning Karel IV, is dit schilderij geen oorlogsverslag maar een ideologische constructie. David, als officieel schilder van het regime, moest voldoen aan de specifieke eis van Napoleon: "de Eerste Consul kalm schilderen op een vurig paard". Dit beeld markeert de overgang van republikeins generaal naar keizer. De analyse van de expert onthult dat het werk past in een traditie van ruiterportretten die loopt van Marcus Aurelius tot Lodewijk XIV. David moderniseert het genre echter door er een vroege romantische energie in te blazen. De wind die de mantel optilt, de manen van het paard en het handgebaar zijn niet alleen esthetisch; ze symboliseren de kracht van de menselijke wil die de natuurlijke elementen en politieke chaos temt. Bonaparte kijkt niet naar de weg; hij kijkt naar de toekomst. De centrale mythe van het werk ligt in de herschrijving van de historische realiteit. In mei 1800 stak Bonaparte inderdaad de Alpen over, maar hij deed dit op een muildier, gekleed in een banale grijze overjas, en bij mild weer. David transmuteert deze moeizame logistiek in een epos. Om te begrijpen wat we zien, moet men de geboorte van de personencultus zien. Napoleon weigerde te poseren en stelde dat het genie en niet de gelaatstrekken moesten worden weergegeven. Ten slotte is het werk een meditatie over keizerlijke afstamming. Door de namen van Bonaparte, Hannibal en Karolus Magnus (Karel de Grote) in de rotsen op de voorgrond te graveren, verbindt David Napoleon met de reuzen die hem op dit pad voorgingen. Het is een verklaring van "Manifest Destiny". Het steile landschap en de minuscule soldaten op de achtergrond accentueren de kolossale gestalte van de leider, waardoor hij een natuurkracht wordt boven de menselijke omstandigheden.