Rode en blauwe paarden

Geschilderd in 1912, dateert dit schilderij uit de meest vruchtbare periode van Franz Marc, medeoprichter van de beweging "Der Blaue Reiter" met Wassily Kandinsky. Voor Marc moest kunst de natuur niet kopiëren, maar de spirituele wetten onthullen die haar beheersen. Hij beschouwde dieren als zuiverder en dichter bij God dan mensen, die hij als lelijk en corrupt beschouwde. Door paarden af te beelden, zijn lievelingsonderwerp, probeert hij de wereld te zien "door de ogen van het dier". De kleurkeuze is niet esthetisch maar gebaseerd op een strikte theorie die Marc ontwikkelde. In de werkelijkheid bestaan er geen "blauwe paarden", maar voor hem staat blauw voor het mannelijke, spirituele en intellectuele principe. Daartegenover staat geel voor het vrouwelijke principe, zacht en vrolijk, terwijl rood symbool staat voor de ruwe materie, zwaar en vaak bedreigd door de andere twee kleuren. In dit werk suggereert de verstrengeling van rode en blauwe paarden een complexe eenheid tussen materialiteit en spiritualiteit. De invloed van het kubisme is zichtbaar in de fragmentatie van de vormen, maar Marc voegt er een emotioneel lyrisme aan toe dat ontbreekt bij Picasso of Braque. De heuvels op de achtergrond lijken in hetzelfde ritme te trillen als de lichamen van de paarden, waardoor een totale organische eenheid ontstaat. Het is een visie op de wereld waarin alles met elkaar verbonden is, waar energie vrij stroomt tussen wezens and hun omgeving, een soort visuele mystiek. Deze zoektocht naar zuiverheid was ook een antwoord op de galopperende industrialisatie van het Duitsland van voor de Eerste Wereldoorlog. Marc zag in het dierenrijk een toevluchtsoord tegen het destructieve materialisme. Helaas was dit schilderij een van de laatste in zijn serie voordat hij werd gemobiliseerd en in 1916 sneuvelde bij Verdun. Het werk blijft dus het testament van een verloren paradijs en een universele harmonie die door de geschiedenis is verbroken.