Blauwe danseressen

Dit werk, vervaardigd rond 1897, behoort tot de laatste fase van Degas' carrière, gekenmerkt door een naderende blindheid die hem dreef tot een ongekende gebarenvrijheid. Het onderwerp is niet langer het optreden op het podium, maar het "tussenin", het moment van spanning waarin de lichamen zich schikken voordat ze in het licht treden. De vier danseressen lijken, hoewel afzonderlijk, opeenvolgende ontledingen van dezelfde beweging te zijn, een bijna fotografische studie van torsie en gratie onder spanning. Het gebruik van blauw is niet louter beschrijvend; het wordt een onderwerp op zich. Degas verwijdert zich van het klassieke impressionisme om een vorm van chromatisch symbolisme te verkennen waarbij kleur de ruimte verzadigt. We zien niet alleen jonge meisjes, maar een harmonie van koude tonen versterkt door de warme reflecties van rossig haar, wat een treffend thermisch contrast creëert dat het papieroppervlak tot leven wekt. De sociale context van de "kleine ratten van de Opera" schemert door in de vermoeidheid van de lichamen. Degas, een meedogenloze observator, zoekt geen idealisering. Hij legt mechanische gebaren vast: de één verstelt haar bandje, de ander controleert haar schoentje. Het is deze triviale menselijkheid, uitvergroot door de pracht van de kleur, die de kracht van Degas vormt. Hij ontdoet de mythe van de danseres van haar franje om alleen de lichamelijke mechanica en de plastische emotie over te houden. Ten slotte wordt de invloed van fotografie en Japanse prenten hier tot een hoogtepunt gevoerd. De krappe kadrering, die ledematen en gezichten afsnijdt, creëert een gevoel van onmiddellijkheid en voyeurisme. De toeschouwer wordt in het hart van de groep geplaatst en deelt de verstikkende intimiteit van de coulissen. Het is deze breuk met het traditionele perspectief die Degas plaatst als een van de vaders van de artistieke moderniteit.