Impressionisme1881
De lunch van de roeiers
Pierre-Auguste Renoir
Het oog van de conservator
"Een vrolijk gezelschap van Renoirs vrienden luncht op een terras aan de Seine in Chatou. Men ziet roeiers, modellen en societyfiguren, omringd door etensresten en flessen."
Als hoogtepunt van het feestelijke impressionisme legt dit doek uit 1881 de joie de vivre van de Belle Époque vast op het terras van Maison Fournaise, waarbij groepsportret en stilleven versmelten met een ongeëvenaard lichtmeesterschap.
Analyse
Geschilderd tussen 1880 en 1881, markeert "De lunch van de roeiers" een cruciaal keerpunt in de carrière van Pierre-Auguste Renoir. Na de felle kritiek op de eerste impressionistische tentoonstellingen zocht de kunstenaar hier naar een verzoening tussen de vibratie van het licht en de stevigheid van de vormen. De historische context is de opkomst van de burgerlijke vrije tijd en de sociale vermenging in de "guinguettes" aan de oevers van de Seine. Chatou, en in het bijzonder Maison Fournaise, werd het toneel van een moderniteit waar adel van geest titels verving, en waar het licht zelf het hoofdonderwerp werd. Het is een viering van het vluchtige moment, vereeuwigd door een vibrerende en warme toets.
Hoewel het werk puur profaan en eigentijds lijkt, past het in een diepe iconografische traditie. Renoir gaat hier in dialoog met de "Feesten" van Veronese en de "Fêtes Galantes" van Watteau, waarbij hij de mythe van de Gouden Eeuw transformeert tot een tastbare Parijse realiteit. De mythe bevindt zich niet langer in een ver Arcadië, maar in het onmiddellijke plezier van wijn, gesprek en gezelschap. Deze herinterpretatie van het aardse geluk als hoogste waarde vormt een hedonistisch antwoord op de sociale spanningen van de ontluikende Derde Republiek. Het werk wordt een allegorie van universele harmonie door eenvoudige genoegens.
Technisch gezien toont Renoir een adembenemende virtuositeit in de behandeling van texturen. Het witte tafelkleed op de voorgrond is een tour de force: het is niet wit, maar samengesteld uit nuances van blauw, roze en geel die de reflecties van de omgeving vangen. De contrasten tussen de schaduwzones onder het zonnescherm en het schitterende licht van de Seine op de achtergrond creëren een uitzonderlijke atmosferische diepte. De kunstenaar gebruikt fijne penselen voor de gezichten en een bredere toets voor de vegetatie, waardoor een visuele hiërarchie ontstaat die het oog leidt zonder de eenheid van het schilderkunstige oppervlak te verbreken.
Psychologisch gezien is het schilderij een complex netwerk van menselijke interacties. Elk personage lijkt bezield door een eigen emotie, van licht flirten tot melancholische meditatie. De afwezigheid van een enkel brandpunt dwingt de toeschouwer om door de scène te dwalen en zelf een gast aan tafel te worden. Deze gedecentraliseerde narratieve structuur weerspiegelt de impressionistische filosofie: de realiteit is geen monolithische waarheid, maar een som van individuele en vluchtige impressies. Het schilderij straalt een gevoel van collectieve intimiteit uit waarbij de toeschouwer wordt uitgenodigd om een universele broederschap te delen onder de zon van Chatou.
Een van de meest ontroerende geheimen ligt in de figuur van de jonge vrouw links, Aline Charigot, die met een hondje speelt. Zij zou later de echtgenote van Renoir worden en de moeder van zijn kinderen, wat het schilderij een diepe sentimentele dimensie geeft. Wetenschappelijke röntgenanalyses hebben aangetoond dat het schilderij volledig ter plaatse is geschilderd, maar over een lange periode, waarbij Renoir personages toevoegde of wijzigde naargelang de bezoeken van zijn vrienden aan Chatou.
Er rust een mysterie op de identiteit van het personage dat op de rug wordt gezien rechts op de voorgrond: het gaat om Gustave Caillebotte, schilder en mecenas van de groep, hier afgebeeld als een actieve deelnemer hoewel hij vaak de financiële steunpilaar van de impressionisten was. De aanwezigheid van Baron Raoul Barbier, een voormalig cavalerieofficier, naast modellen als Angèle Legault, getuigt van de sociale vrijheid die in deze amusementsgelegenheden heerste, waar klassenbarrières vervaagden voor de duur van een lunch.
Wetenschappelijk heeft de conservering van het werk aangetoond dat Renoir pigmenten gebruikte die nieuw waren voor die tijd, met name kobaltblauw en chroomgeel, die vandaag de dag nog steeds hun oorspronkelijke glans behouden. Sommige roodtinten zijn echter licht vervaagd, wat het chromatische evenwicht van de gezichten subtiel heeft veranderd. Het oorspronkelijke doek was groter; Renoir paste het aan om de compositie te dynamiseren en die fotografische "groothoek"-indruk te geven avant la lettre.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Waar speelt de vrouw links op de voorgrond mee?
Ontdekken
