Romantiek1834
Vrouwen van Algiers in hun vertrek
Eugène Delacroix
Het oog van de conservator
"Delacroix overstijgt het typische reisverslag en biedt een poëtische, melancholische visie op het Oosten, waar rijke stoffen en een verstilde sfeer het zintuiglijk realisme herdefiniëren."
Dit meesterwerk van het oriëntalisme vangt de verboden intimiteit van een harem in Algiers en revolutioneert het gebruik van kleur en licht in de moderne schilderkunst.
Analyse
Dit werk ontstond uit een grote esthetische schok tijdens Delacroix' reis naar Marokko en Algiers in 1832. Door bemiddeling van een haveningenieur kreeg de kunstenaar uitzonderlijke toegang tot de woning van een voormalige kaper. Wat hij daar ontdekte, was niet de losbandige fantasie die vaak door zijn tijdgenoten werd afgebeeld, maar een huiselijke realiteit doordrenkt van stille waardigheid en diepe melancholie, ver van de clichés van oosterse losbandigheid.
Diepgaande analyse onthult dat Delacroix niet alleen documenteert; hij heruitvindt de mythe van het Oosten. De vrouwen worden afgebeeld in een houding van vermoeide overgave, wat duidt op een tijd die zich oneindig uitstrekt, gekenmerkt door wachten en opsluiting. Deze visie staat lijnrecht tegenover Ingres' "Turks bad", waarbij de voorkeur wordt gegeven aan een tactiele en atmosferische benadering boven anatomische lineaire precisie, waardoor deze vrouwen bewaaksters worden van een geheime, ontoegankelijke wereld.
De verklaring van de mythe van het Oosten in Delacroix' werk ligt in de zoektocht naar een antieke waarheid. Voor hem was Algiers een levend Rome, waar de drapering van een Arabisch kostuum deed denken aan de Romeinse toga. Hij zag deze vrouwen niet als exotische curiositeiten, maar als tijdloze figuren die een vorm van esthetische zuiverheid belichamen, bewaard voor het industriële materialisme van het 19e-eeuwse Europa. Het is deze zoektocht naar het Oorspronkelijke die het doek zijn emotionele kracht geeft.
De schildertechniek is hier revolutionair. Delacroix gebruikt complementaire kleurcontrasten (rood en groen, blauw en oranje) om oppervlakken te laten vibreren zonder toevlucht te nemen tot diepzwart. Deze methode, die hij "optische menging" noemde, loopt vooruit op het impressionisme. De texturen van de waterpijpen, muiltjes en tegels (zelliges) creëren een zintuiglijke rijkdom die de toeschouwer uitnodigt om de geur van oranjebloesem en koude tabak te "ruiken".
Ten slotte fungeert het werk als een culturele brug. Hoewel het is voortgekomen uit een koloniaal perspectief, getuigt het van een oprechte fascinatie en artistiek respect voor de Algerijnse cultuur. Delacroix besteedde uren aan het maken van nauwkeurige aantekeningen over kostuums en objecten, waarbij hij niet zocht naar een politieke waarheid, maar naar een waarheid van atmosfeer die blijft fascineren door de unieke mix van documentair realisme en romantische dromerij.
Een van de best bewaarde geheimen ligt in de identiteit van de modellen. Hoewel Delacroix ter plaatse schetsen maakte, moest hij bij zijn terugkeer Parijse modellen gebruiken om het doek te voltooien. Zijn visuele geheugen was echter zo nauwkeurig, gevoed door zijn beroemde reisdagboeken, dat hij erin slaagde de authenticiteit van de in Algiers waargenomen trekken en houdingen te behouden, met name het onderscheid tussen de drie vrouwen en de zwarte bediende.
Een technisch geheim ligt in het gebruik van een specifieke preparatie van het doek. Delacroix experimenteerde met een licht gekleurde onderlaag om de verzadiging van de rood- en okertinten te verhogen. Recent onderzoek toont aan dat hij het doek herhaaldelijk heeft bijgewerkt, waarbij hij aarzelde over de uitdrukking van de centrale vrouw om die "verloren" blik te vangen – een psychologische afwezigheid die het handelsmerk van het werk en het belangrijkste mysterie werd.
De geschiedenis van de ontvangst is ook rijk aan geheimen. Bij de tentoonstelling in de Salon van 1834 werd het doek door koning Louis-Philippe gekocht voor 3.000 frank, een aanzienlijke prijs. Toch waren sommige critici van die tijd verbijsterd door het gebrek aan "afwerking", niet begrijpend dat de vage contouren en de vibrerende toets precies waren wat Delacroix zocht om de ijle atmosfeer van de harem te vertalen.
Er is een geheim verbonden aan de afgebeelde objecten. De waterpijp en de koffiekopjes zijn er niet alleen voor het exotisme. Ze markeren de sociale tijd van de harem. Iconografische analyses suggereren dat Delacroix zorgvuldig objecten koos die behoorden tot de realiteit van de familie van Moulay Abd-er-Rahman, waardoor een interieurportret ontstond dat eigenlijk een menselijk stilleven is waar het object evenveel aanwezigheid heeft als het onderwerp.
Ten slotte is het geheim van zijn invloed immens. Picasso, geobsedeerd door dit schilderij, maakte er in 1954-1955 vijftien variaties op. Hij zei over Delacroix: "Die klootzak, hij is te goed". Het geheim van Delacroix was dat hij erin slaagde niet alleen te schilderen wat hij zag, maar de pure emotie van de ontdekking, waardoor hij een persoonlijke herinnering veranderde in een universeel erfgoed voor de hele moderne schilderkunst.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Welke ervaring inspireerde Delacroix om deze scène van een privé-harem te schilderen?
Ontdekken
