Manierisme1583
De Sabijnse maagdenroof
Giambologna
Het oog van de conservator
"Drie spiraalsgewijs geplaatste figuren, gehouwen uit één enkel blok Carrara-marmer van meer dan 4 meter hoog."
Het hoogtepunt van de maniëristische beeldhouwkunst: een monumentale technische prestatie die de zwaartekracht tart.
Analyse
De Sabijnse Maagdenroof, opgesteld in de Loggia dei Lanzi in Florence, markeert een radicaal keerpunt in de geschiedenis van de westerse beeldhouwkunst. Giambologna oversteeg de canons van de hoogrenaissance om de esthetiek van het late maniërisme op te leggen. In tegenstelling tot zijn voorgangers ontwierp hij dit werk voor een absolute meeranzichtigheid. De stijl wordt gekenmerkt door een verhoogde dynamische spanning en een virtuoze oppervlaktebehandeling.
Giambologna ontwierp deze groep oorspronkelijk niet om het mythologische verhaal te illustreren, maar als een pure demonstratie van technisch kunnen ("sfida"). Pas na voltooiing werd de iconografie van de Sabijnse maagdenroof voorgesteld. Dit primaat van de vorm over de inhoud is de essentie van het maniërisme. De psychologie van het werk ligt in de choreografie van de strijd, waarbij brute geweld wordt getransformeerd in complexe geometrische harmonie.
Het werk belichaamt ook de politieke macht van de Medici. Giambologna's techniek combineert anatomische precisie met formele idealisering en loopt vooruit op de barok. Het is een beeldhouwwerk dat niet alleen bekeken maar ook omwandeld moet worden om de totaliteit ervan te begrijpen, waarbij de toeschouwer gedwongen wordt tot een fysieke interactie met het marmer.
Een van de meest fascinerende geheimen ligt in het beheer van de statica. Het houwen van drie lichamen uit één blok marmer is een technisch wonder. Recente laseranalyses hebben aangetoond dat de massaverdeling met wiskundige precisie is berekend, zodat het gewicht bijna volledig op het linkerbeen van het centrale personage rust. Elke fout bij het uithouwen zou hebben geleid tot de instorting van de groep.
Een ander mysterie betreft de voorstudies in terracotta en was. Studies hebben aangetoond dat Giambologna tientallen modellen maakte om de weerstand van het materiaal te testen. Er is ook historische discussie over de oude man aan de basis: een metafoor voor de overwonnen tijd of een gecodeerde weergave van Giambologna's rivalen? Het marmerblok vertoonde donkere aders die de kunstenaar maskeerde door selectief polijsten.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Welk belangrijk esthetisch concept van het maniërisme, bedoeld om de toeschouwer te dwingen rond het werk te lopen, heeft Giambologna hier tot een hoogtepunt gebracht?
Ontdekken
