Impressionisme1877
Het station Saint-Lazare
Claude Monet
Het oog van de conservator
"De toeschouwer bevindt zich onder de grote glazen overkapping van het station. Locomotieven braken wolken blauwachtige en grijsachtige stoom uit die opstijgen naar de metalen structuur. Op de achtergrond tekenen de Haussmann-gebouwen van de rue de Rome zich af door de industriële nevel."
Als manifest van de industriële moderniteit is "Het station Saint-Lazare" het werk waarin Claude Monet het ongrijpbare vastlegt: stoom, licht en beweging. Als eerste grote stedelijke cyclus van de schilder verandert dit doek een doorgangsplaats in een kathedraal van glas en staal, waar de atmosfeer het eigenlijke onderwerp wordt.
Analyse
Het station Saint-Lazare (1877) vertegenwoordigt een paradigmaverschuiving in de carrière van Monet. Nadat hij zich op landelijke landschappen had geconcentreerd, pakte hij de "moderne mythologie" van ijzer en steenkool aan. Het station is niet langer alleen een symbool van technische vooruitgang, het wordt een optisch laboratorium. Monet schildert de trein niet als mechanisch object, maar het effect dat zijn gasvormige kracht heeft op de waarneming van het daglicht.
Historisch gezien valt deze serie samen met de derde impressionistische tentoonstelling van 1877. Monet presenteert zeven versies van het station en bevestigt daarmee zijn wens om hetzelfde motief onder wisselende atmosferische omstandigheden vast te leggen. Het was de prelude op zijn latere series. Het station Saint-Lazare was toen het grootste en modernste van Parijs, de toegangspoort tot het Normandië dat de schilder zo na aan het hart lag.
De hier toegepaste techniek is revolutionair. Monet gebruikt een gefragmenteerde, pasteuze verfstreek om de dichtheid van de rook weer te geven. Kleur wordt niet langer beperkt door de tekening; het ontsnapt in blauwe, mauve en witte krullen. Het gebruik van loodwit en kobaltblauw maakt het mogelijk om die innerlijke lichtkracht te creëren waar de zon probeert door de met roet besmeurde glazen overkapping te dringen. Het is schilderkunst van pure sensatie.
Psychologisch gezien straalt het werk een vitale energie en een zekere stedelijke melancholie uit. Er is een vorm van plechtigheid in deze tempel van de machine. De mens, gereduceerd tot eenvoudige donkere silhouetten op de perrons, lijkt gedomineerd te worden door de onmetelijkheid van de structuur. Toch vermenselijkt Monet deze mechanische chaos door de zachtheid van zijn palet en verandert hij het spoorweglawaai in een visuele symfonie.
Een beroemde anekdote vertelt dat Monet de stationschef ervan overtuigde de treinen stil te zetten en de locomotieven zoveel mogelijk rook te laten uitstoten om de gewenste effecten te bereiken. Hij stelde zijn ezel op het perron op, beschermd door werknemers, en eiste dat vertrekken werden uitgesteld totdat het licht perfect was. Dit is een van de eerste voorbeelden van artistieke "enscenering" in een openbare ruimte.
Recente wetenschappelijke analyses hebben aangetoond dat Monet meerdere lagen van het zeer dure kobaltblauw over elkaar heen legde om de diepte van de lucht te bereiken. In tegenstelling tot het idee van een "snel" schilderij, bewijst dit onderzoek dat Monet zijn doeken lang in het atelier bewerkte om de kleurvlakken in evenwicht te brengen.
Een ander geheim ligt in de keuze van de locatie. Monet koos de centrale glazen overkapping omdat deze een dramatisch tegenlicht bood. Door van binnen naar buiten te schilderen, creëert hij een tunneleffect dat de blik naar binnen zuigt. Er werd ook ontdekt dat Monet onder bepaalde verflagen oorspronkelijk gedetailleerdere passagiers had geschetst, die hij uiteindelijk wiste om voorrang te geven aan de atmosferische eenheid.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Welk industrieel element fascineerde Monet in deze serie schilderijen?
Ontdekken
