De Ijszee

Dit in 1824 geschilderde doek is geïnspireerd op de arctische expeditie van William Edward Parry op zoek naar de Noordwestelijke Doorvaart. Friedrich probeert geen nieuwsfeit te illustreren, maar de essentie van wanhoop te vangen tegenover een soevereine en onbeweeglijke natuur. Het schilderij is een getuigenis van het gevoel van het "sublieme" dat Kant en Burke dierbaar was: een schoonheid die angst aanjaagt door haar mateloosheid en vernietigende kracht. Hier is de mens fysiek volledig afwezig, waardoor er ruimte ontstaat voor een architectuur van ijs die duurzamer lijkt dan welke beschaving dan ook. De diepgaande analyse onthult een diepe spirituele dimensie die eigen is aan het lutheranisme van de kunstenaar. Het ijs is verre van louter levenloze materie, maar wordt een symbool van de eeuwigheid. De schipbreuk staat voor de eindigheid van het aardse bestaan en het falen van menselijke trots (hybris). Dit werk werd in zijn tijd met onbegrip ontvangen, als te koud en abstract beoordeeld, omdat het de gebruikelijke codes van het schilderachtige landschap weigerde voor een esthetiek van pure troosteloosheid. Op mythologisch en symbolisch niveau roept het werk de mythe op van de natuur als een heilige en ondoordringbare tempel. In tegenstelling tot de idyllische Italiaanse landschappen van zijn tijdgenoten, biedt Friedrich een "noords landschap" aan waar het goddelijke zich niet manifesteert in zachtheid, maar in de onverbiddelijke strengheid van de vorst. Het is de mythe van een "autonome" natuur, die de mens niet nodig heeft om te bestaan en die uiteindelijk altijd haar rechten herneemt op mechanische indringers. Ten slotte drukt de politieke context van de Restauratie in Duitsland op het werk. Men kan er een metafoor in zien voor de verstikking van vrijheden and nationale hoop onder een reactionaire loden deken. Het gebroken schip is het versnipperde and onbeweeglijke Duitsland, gevangen in het ijs van een autoritair conservatisme. Friedrich gebruikt zo de arctische natuur om een oorverdovende politieke stilte uit te schreeuwen.