Madonna in de grot

De Maagd op de Rotsen markeert de komst van het leonardistische sfumato, een techniek van overlappende transparante glazuren die de harde lijn opheft ten gunste van de atmosfeer. Psychologisch onderzoekt het werk de apocriefe ontmoeting tussen het Christuskind en Johannes de Doper tijdens de vlucht naar Egypte. De Maagd Maria bezet het centrum als beschermster en verbindt de figuren door een complexe gebarenstijl: haar linkerhand zweeft boven Christus terwijl haar rechterarm Johannes de Doper omarmt. De Engel, met een androgyn uiterlijk, wijst naar de voorloper en creëert zo een stilzwijgende en mysterieuze dialoog die breekt met de Florentijnse Renaissance-codes. Het werk past in een context van Milanese religieuze ijver, waarbij het dogma van de Onbevlekte Ontvangenis centraal stond in de debatten. Leonardo plaatst zijn figuren niet op een hemelse troon, maar in een duistere grot, symbool van de baarmoeder en het mysterie van de Incarnatie. De geologische precisie van de rotslagen en de botanische diversiteit op de voorgrond getuigen van de obsessie van de kunstenaar voor de "wetenschap van het schilderen", waarbij elke plant en elke steen een observatie is van de goddelijke natuur in dienst van een diepe spirituele boodschap.