Slaapwandelende Lady Macbeth

Dit werk illustreert Akte V, Scène 1 van de tragedie van Shakespeare, waarin Lady Macbeth, verteerd door wroeging na de moord op koning Duncan, wegzinkt in slaapwandelen. Fuseli volstaat niet met het illustreren van de tekst; hij legt het moment vast waarop de rede bezwijkt. De koningin lijkt te zweven in haar witte nachtpon, haar starende ogen kijken naar een gruwel die alleen haar innerlijke ogen waarnemen. Achter haar observeren de arts en de hofdame met ontzetting deze neergang, als getuigen van de goddelijke gerechtigheid die wordt uitgeoefend door mentale marteling. De mythe van Macbeth wordt hier behandeld vanuit de invalshoek van hybris en vergelding. Lady Macbeth, die de "geesten die dodelijke gedachten dienen" had aangeroepen om haar vrouwelijke medelijden te verwijderen, wordt uiteindelijk ingehaald door de menselijkheid die ze probeerde te verstikken. De bloedvlek die ze verwoed probeert weg te wassen ("Weg, vervloekte vlek!") wordt een metafoor voor de onuitwisbaarheid van de misdaad. Fuseli gebruikt dit motief om de diepten van het onbewuste te verkennen, lang voor de uitvinding van de psychoanalyse. De esthetiek van Fuseli onderscheidt zich door een weigering van het klassiek realisme ten gunste van expressieve overdrijving. De proporties zijn verlengd, de gebaren zijn theatraal en de spierspanning is voelbaar. De kunstenaar probeert het "Sublieme" op te roepen, dat gevoel van terreur gemengd met bewondering dat getheoretiseerd is door Edmund Burke. Lady Macbeth is geen vrouw meer, maar een tragische entiteit, een natuurkracht verwoest door haar eigen ambitie. Het werk past in een periode waarin Fuseli zich profileerde als de schilder van de droom en het irrationele. In tegenstelling tot zijn neoclassicistische tijdgenoten die helderheid en orde predikten, duikt Fuseli de schaduw in. Hij gebruikt Shakespeare als een voertuig om de Europese verbeelding te bevrijden van de ketenen van de zuivere rede, en bereidde zo de weg voor toekomstige verkenningen van het fantastische en het symbolisme.