Fauvisme1906
Het geluk van het leven
Henri Matisse
Het oog van de conservator
"Een Arcadische scène bevolkt door dansende, minnende of fluitspelende naakten, badend in een palet van levendige gelen, oranjes en groenen onder golvende bomen."
Dit monument van het fauvisme is een chromatische utopie waarin Matisse het perspectief herdefinieert via pure kleur en een moderne pastorale creëert.
Analyse
Tentoongesteld op de Salon des Indépendants in 1906, vormt "Le Bonheur de vivre" (De vreugde van het leven) Matisse' radicale antwoord op het pointillisme van Signac en het classicisme van Ingres. Het werk markeert een historisch keerpunt waarop de avant-garde probeerde de sensatie te bevrijden van de mimetische representatie. Matisse stelt hier een synthese voor tussen Oost en West, waarbij hij de arabeske lijn versmelt met de traditie van de Europese pastorale. De context is er een van een zoektoek naar absolute harmonie, een "luxe, calme et volupté" die hier een fysieke manifestatie wordt door het gebruik van grote vlakken niet-naturalistische kleuren.
De mythologische context verwijst rechtstreeks naar de mythe van de Gouden Eeuw, dat legendarische tijdperk van onschuld en onbeperkt plezier. Matisse put uit de klassieke bronnen van de poëzie van Ovidius en Vergilius, maar ontdoet de mythe van haar traditionele symbolische attributen om alleen de essentie van sensuele vreugde te behouden. Er zijn geen specifieke godheden, maar universele lichamen die een tijdloos bestaan leiden. Het werk fungeert als een modern Arcadië, waar mens en natuur één zijn, bevrijd van de erfzonde en sociale conventies, een thema dat vooruitloopt op de bezorgdheid van de moderne kunst voor de expressie van het onbewuste.
Technisch gezien voert Matisse een revolutie door door het atmosferische perspectief te verlaten ten gunste van een ruimtelijke constructie die wordt gedicteerd door de relatie tussen de tinten. De figuren worden afgebakend door gedurfde contouren, vaak in contrasterende kleuren, wat hen een bijna sculpturale kwaliteit geeft. De techniek wordt gekenmerkt door een vloeiende en brede toepassing van verf, waarbij de traditionele modellering door schaduw wordt vermeden. Matisse gebruikt de warmte van geel en de schittering van oranje om een intern licht in het doek te genereren, waardoor het oppervlak verandert in een veld van chromatische krachten.
Psychologisch gezien is het werk een zoektocht naar sereniteit. Matisse beweerde dat hij een kunst wilde die voor de toeschouwer "een kalmerend middel, een verzachtend middel" zou zijn. De geweldadige kleuren en de afwezigheid van een traditioneel brandpunt veroorzaakten echter een grote esthetische schok bij de creatie ervan. Het werk verkent de psychologie van puur plezier en overgave. De opstelling van de lichamen suggereert een bevrijding van psychische spanningen. Het is een werk dat lijden en conflict weigert en een visie op het bestaan voorstelt waarin verlangen niet langer een bron van kwelling is maar van vibrerend evenwicht.
Een van de best bewaarde geheimen ligt in de virulente reactie van Paul Signac, die geschokt was door het verlaten van het divisionisme. Hij beschuldigde Matisse ervan de wetenschap van kleuren te verraden, wat het einde van hun vriendschap betekende. Röntgenanalyses hebben onthuld dat de centrale kring van dansers, die later het onderwerp zou worden van zijn beroemde doek "De Dans", meerdere keren werd gewijzigd om een perfecte dynamiek te bereiken. Een ander mysterie omringt de invloed van de Perzische miniaturen die Matisse net in München had ontdekt; deze invloed is zichtbaar in het gebruik van decoratieve patronen.
Recente wetenschappelijke studies naar pigmenten hebben aangetoond dat sommige van de door Matisse gebruikte gelen in de loop der tijd zijn gaan oxideren, waardoor ze dofbruin zijn geworden. Dit betekent dat het originele doek nog levendiger en "elektrischer" was dan het nu is. Een verborgen detail dat vaak wordt genegeerd is de aanwezigheid van het kussende paar in de rechterbenedenhoek; hun pose is een direct citaat van Renaissance-geliefden, maar geherinterpreteerd met een eenvoud van lijn die het kubisme aankondigt. Het doek werd aangekocht door Gertrude en Leo Stein en werd het epicentrum van de esthetische debatten in Parijs.
Ten slotte bevat het werk een mysterie gerelateerd aan de schaal: hoewel monumentaal in impact, werkte Matisse aan dit doek in een krap atelier, wat hem dwong een nieuwe manier te bedenken om de globale picturale ruimte waar te nemen. Deze fysieke beperking kan hebben bijgedragen aan het gecondenseerde aspect en de synthetische kracht van de compositie. Het werk was zo invloedrijk dat Picasso erop reageerde door zijn Demoiselles d'Avignon te schilderen, wat het begin markeerde van de beroemdste artistieke wedloop van de 20e eeuw.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Bij welke stroming hoort dit kleurrijke en niet-naturalistische werk?
Ontdekken
