Het geluk van het leven

De analyse van dit werk onthult een gedurfde poging om millennia aan kunstgeschiedenis te synthetiseren op één enkel vibrerend oppervlak. Matisse eigent zich de mythe van de Gouden Eeuw of Arcadië toe, een thema dat geliefd was in de klassieke schilderkunst van Poussin of Ingres, maar hij dynamiteert de codes ervan. Hier is de natuur niet langer een decor, maar een organische omgeving die versmelt met de lichamen. De naakten, afgebeeld in verschillende plezierige activiteiten — muziek, dans, omhelzingen — zijn geen portretten maar vectoren van pure emotie, bevrijd van de beperkingen van de academische anatomie. Dit doek markeert het hoogtepunt van het fauvisme door de verwerping van modellering en schaduw. Matisse gebruikt vlakke gebieden met willekeurige kleuren: de bomen zijn paars of rood, de grond is stralend zonnegeel. Deze "bevrijding" van kleur betekent dat de kunstenaar het licht niet schildert zoals het de objecten raakt, maar zijn eigen interne licht creëert door de nevenschikking van tonen. Het is een ruimte waar sensatie primeert boven representatie, een directe overgang naar de abstractie die de 20e eeuw zou domineren. De band met de mythe is essentieel: het is een terugkeer naar een oer-onschuld, een antwoord op de galopperende industrialisatie van 1905. Matisse stelt een visueel toevluchtsoord voor, een "Levensvreugde" die ook een politieke verklaring is over de vrijheid van het lichaam en de zintuigen. Elke groep figuren lijkt te evolueren in zijn eigen temporele dimensie, alleen verbonden met de anderen door de arabesk van lijnen die de compositie doorkruisen als een ononderbroken vitale stroom. Ten slotte kan het historische belang van dit werk niet genoeg worden benadrukt. Toen het in 1906 werd tentoongesteld op de Salon des Indépendants, veroorzaakte het een aardbeving. Het werd gezien als een belediging van de traditie, maar voor de jonge avant-garde was het een openbaring. Het herdefinieerde de rol van de schilder niet langer als een imitator van de natuur, maar als een schepper van werelden. Zonder dit doek zou de dialoog tussen kleur en vorm nooit dit niveau van radicale vrijheid hebben bereikt.