De fluitspeler

De Fluitspeler stelt een "boy-soldier" voor van het 1e regiment grenadiers van de Keizerlijke Garde, naar Manet gestuurd door commandant Lejosne. Het werk maakt deel uit van een overgangsperiode waarin Manet, diep getekend door zijn reis naar Spanje, probeert de onmiddellijkheid van het zicht te vertalen. Door de subtiele gradaties van het clair-obscur te weigeren, legt hij vlakken van levendige kleuren op die de vorm vereenvoudigen tot de essentie. Deze benadering werd door zijn tijdgenoten gezien als een belediging voor de academische "goede smaak", die een illusionistische diepte vereiste. Zola, een vurig verdediger van Manet, was een van de weinigen die begreep dat dit "gebrek aan reliëf" een zoektocht naar optische waarheid was. De schilder probeert niet een verhaal te vertellen of een militaire deugd te verheerlijken, maar het licht te vangen zoals het op een gekleurd oppervlak valt. Het onderwerp wordt een voorwendsel voor de schilderkunstige oefening: de textuur van de rode stof van de broek, de glans van de witte galon en het glanzende zwarte leer van de schoenen zijn de echte protagonisten van het doek. De invloed van Diego Velázquez is hier cruciaal, met name die van het portret van "Pablillos de Valladolid". Manet schreef tijdens zijn verblijf in het Prado aan Baudelaire dat dit het meest verbazingwekkende stuk schilderkunst was dat hij ooit had gezien, waarbij hij opmerkte dat "de achtergrond verdwijnt; het is lucht die de kerel omringt". In De Fluitspeler drijft hij deze intuïtie tot het uiterste: lucht wordt niet langer weergegeven door atmosferische nuances, maar door een afwezigheid van decor die het personage monumentaal maakt ondanks zijn kleine gestalte. Ten slotte markeert het werk de geboorte van de moderne blik. Door een "banaal" onderwerp te behandelen met de waardigheid van een koninklijk portret, ondermijnt Manet de hiërarchie van de genres. Hij kondigt hiermee het impressionisme aan en later de abstractie, door te suggereren dat de waarde van een schilderij ligt in zijn interne structuur en chromatische keuzes in plaats van in de trouw aan de echte wereld. De Fluitspeler is een stil manifest tegen anekdote en schilderachtigheid.