De Denker

Oorspronkelijk ontworpen in 1880 als het centrale element van het timpaan van "De Hellepoort", stelde De Denker aanvankelijk Dante Alighieri voor die de cirkels van de verdoemden aanschouwde. De historische context is die van een grote breuk met het 19e-eeuwse academisme: Rodin nam afstand van gladde afwerkingen om de voorkeur te geven aan de expressie van innerlijke kracht. In dit werk wordt de dichter een filosoof, en vervolgens een symbool van de moderne mens die worstelt met zijn lot. Het werk past in een periode waarin de psychoanalyse en vragen over het onbewuste opkwamen, wat een mensheid weerspiegelt die geen genoegen meer neemt met het louter ondergaan van het goddelijke, maar probeert het te begrijpen via het intellect. De mythologische en literaire analyse voert ons rechtstreeks naar de Goddelijke Komedie. De Denker is de "Dichter", maar een dichter ontdaan van zijn traditionele attributen (laurier, gewaad) om een nieuwe Adam te worden. Deze stilistische keuze benadrukt dat denken geen ontlichaamde activiteit is, maar een fysieke, bijna musculaire arbeid. Rodin liet zich inspireren door de "Torso van Belvedere" en het werk van Michelangelo om een personage te creëren wiens morfologie spirituele onrust uitdrukt. Hij rust niet; elke spier staat onder spanning, wat suggereert dat de handeling van het denken een strijd is tegen de chaos en de inertie van de materie. Technisch gezien revolutioneerde Rodin het brons door middel van modellering. Hij liet de sporen van zijn vingers achter in de originele klei, waardoor het licht op de onregelmatigheden van het oppervlak kan vallen. Deze techniek creëert een visuele vibratie die de indruk wekt dat het brons leeft, dat er bloed onder de huid stroomt. Het contrast tussen diepe schaduwzones en lichte uitsteeksels accentueert de dramatiek van de pose. De vergroting van het werk in 1902 maakte de overgang van een intieme naar een monumentale dimensie mogelijk, wat de psychologische impact op de toeschouwer versterkte, die zich verpletterd voelt door deze massa van reflectie. De psychologie van het werk is die van een man die in zichzelf is "opgesloten". De Denker kijkt naar niets buiten zichzelf; zijn ogen zijn neergeslagen, gericht op de afgrond van zijn eigen bewustzijn. Het is het beeld van metafysische isolatie. Deze introspectie wordt geaccentueerd door de torsie van het bovenlichaam en de asymmetrische plaatsing van de rechterarm op het linkerbeen, een ongemakkelijke positie die getuigt van een bewust psychologisch onevenwicht. Rodin slaagt erin het onzichtbare te materialiseren: het proces van het denken. Het werk wordt zo de spiegel van de mens tegenover het raadsel van zijn bestaan, een stille maar door zijn fysieke aanwezigheid denderende meditatie.