Realisme1904
De Denker
Auguste Rodin
Het oog van de conservator
"Een naakte man, gespierd en krachtig, zittend op een rots, de kin rustend op zijn rechterhand, verdiept in een diepe meditatie die zijn hele lichaam mobiliseert."
Dit monument van de moderne beeldhouwkunst belichaamt de titanische inspanning van het denken en evolueerde van een afbeelding van Dante naar een universele allegorie van de lijdende en bedachtzame mensheid.
Analyse
Oorspronkelijk ontworpen in 1880 als het centrale element van het timpaan van "De Hellepoort", stelde De Denker aanvankelijk Dante Alighieri voor die de cirkels van de verdoemden aanschouwde. De historische context is die van een grote breuk met het 19e-eeuwse academisme: Rodin nam afstand van gladde afwerkingen om de voorkeur te geven aan de expressie van innerlijke kracht. In dit werk wordt de dichter een filosoof, en vervolgens een symbool van de moderne mens die worstelt met zijn lot. Het werk past in een periode waarin de psychoanalyse en vragen over het onbewuste opkwamen, wat een mensheid weerspiegelt die geen genoegen meer neemt met het louter ondergaan van het goddelijke, maar probeert het te begrijpen via het intellect.
De mythologische en literaire analyse voert ons rechtstreeks naar de Goddelijke Komedie. De Denker is de "Dichter", maar een dichter ontdaan van zijn traditionele attributen (laurier, gewaad) om een nieuwe Adam te worden. Deze stilistische keuze benadrukt dat denken geen ontlichaamde activiteit is, maar een fysieke, bijna musculaire arbeid. Rodin liet zich inspireren door de "Torso van Belvedere" en het werk van Michelangelo om een personage te creëren wiens morfologie spirituele onrust uitdrukt. Hij rust niet; elke spier staat onder spanning, wat suggereert dat de handeling van het denken een strijd is tegen de chaos en de inertie van de materie.
Technisch gezien revolutioneerde Rodin het brons door middel van modellering. Hij liet de sporen van zijn vingers achter in de originele klei, waardoor het licht op de onregelmatigheden van het oppervlak kan vallen. Deze techniek creëert een visuele vibratie die de indruk wekt dat het brons leeft, dat er bloed onder de huid stroomt. Het contrast tussen diepe schaduwzones en lichte uitsteeksels accentueert de dramatiek van de pose. De vergroting van het werk in 1902 maakte de overgang van een intieme naar een monumentale dimensie mogelijk, wat de psychologische impact op de toeschouwer versterkte, die zich verpletterd voelt door deze massa van reflectie.
De psychologie van het werk is die van een man die in zichzelf is "opgesloten". De Denker kijkt naar niets buiten zichzelf; zijn ogen zijn neergeslagen, gericht op de afgrond van zijn eigen bewustzijn. Het is het beeld van metafysische isolatie. Deze introspectie wordt geaccentueerd door de torsie van het bovenlichaam en de asymmetrische plaatsing van de rechterarm op het linkerbeen, een ongemakkelijke positie die getuigt van een bewust psychologisch onevenwicht. Rodin slaagt erin het onzichtbare te materialiseren: het proces van het denken. Het werk wordt zo de spiegel van de mens tegenover het raadsel van zijn bestaan, een stille maar door zijn fysieke aanwezigheid denderende meditatie.
Een van de meest fascinerende geheimen betreft de hand van De Denker. Anatomische studies hebben aangetoond dat de positie van de rechterhand onder de kin geen rusthouding is, maar een actieve druk. De rug van de hand ondersteunt het gewicht van het hoofd, waardoor er spanning ontstaat in de nek en rug die doorvloeit tot in de tenen, die in de rots geklauwd zijn. Dit detail onthult dat Rodin het denken opvatte als een totale inspanning, waarbij het zenuwstelsel tot in de uitersten wordt betrokken.
Een ander mysterie ligt in de identiteit van de modellen. Hoewel Rodin zich liet inspireren door de esthetiek van Michelangelo, was het fysieke model Jean Baud, een professionele worstelaar die vaak voor de kunstenaar poseerde. Dit verklaart de atletische, bijna gehypertrofieerde musculatuur die contrasteert met de puur intellectuele activiteit van het subject. Bovendien tonen recente analyses van verschillende bronzen afgietsels aan dat Rodin speelde met patina's om de stemming van het werk te veranderen, variërend van een begrafeniszwart tot warme bruintinten die aan de aarde herinneren, waardoor hij min of meer verbonden wordt met de onderwereld van de Hel.
Ten slotte weten weinig mensen dat De Denker in de eerste schetsen van Rodin bijna een vrouwelijke figuur was, voordat hij besloot tot deze gekwelde mannelijkheid. Bovendien werd het werk in 1970 in het Cleveland Museum of Art gevandaliseerd door een bom van politieke activisten, waarbij de basis en de benen ernstig beschadigd raakten. Rodin had voorzien dat zijn werk in de open lucht tentoongesteld zou kunnen worden, met de stelling dat de lucht en de natuurlijke elementen de enige kaders waren die het menselijk denken waardig waren. Deze veerkracht van het brons tegen de beledigingen van de tijd en de mens versterkt zijn status als onveranderlijk icoon.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Voor welke monumentale poort was dit beeldhouwwerk oorspronkelijk ontworpen?
Ontdekken
