Het Talisman

Het Talisman ontstond uit een mystieke ontmoeting in het Bois d'Amour in Pont-Aven in oktober 1888. Paul Sérusier, een jonge academische schilder, krijgt een les van Paul Gauguin die zijn visie zal wankelen. "Hoe ziet u die boom?" vraagt Gauguin. "Is hij groen? Zet dan groen op, het mooiste groen van uw palet; en die schaduw, eerder blauw? Wees niet bang om hem zo blauw mogelijk te schilderen." Dit bevel markeert het einde van het atmosferisch perspectief en het begin van de autonomie van het kunstwerk. De analyse van dit kleine olieverfschilderij op hout onthult een verschuiving naar het symbolisme. Wat een abstractie lijkt te zijn, is in werkelijkheid een zicht op de molen van Kerhouel die weerspiegelt in de Aven. Sérusier verlaat het detail voor de synthese, waarbij hij rauwe emotie en innerlijke visie verkiest boven objectieve weergave. Het schilderij wordt een plat vlak bedekt met kleuren die in een bepaalde volgorde zijn samengesteld – de definitie van moderne kunst die later door Maurice Denis zou worden getheoretiseerd. De intellectuele context is die van een zoektocht naar een spiritueel "primitivisme". Bij zijn terugkeer naar Parijs presenteert Sérusier deze studie aan zijn kameraden van de Académie Julian als een heilig object, een "talisman". Rond dit werk kristalliseert de groep van de Nabis (Hebreeuws voor proferten), die proberen het heilige opnieuw in de kunst te injecteren via een vereenvoudigde esthetiek, beïnvloed door Japanse kunst en Bretonse volkskunst. De impact van dit werk is buitenproportioneel in verhouding tot de grootte (27 x 21 cm). Het anticipeert op het fauvisme door zijn chromatische durf en op de abstractie door zijn bijna geometrische structuur. Het herinnert ons eraan dat schilderkunst geen open raam op de wereld is, maar een mentale interpretatie, een constructie van de geest waarbij de natuur slechts een voorwendsel is voor de rangschikking van vormen en tinten. Ten slotte belichaamt Het Talisman de overgang van het impressionisme, dat het lichtgevende moment vastlegde, naar het post-impressionisme, dat zoekt naar permanente structuur en subjectieve waarheid. Sérusier probeert niet het zonlicht op de bladeren weer te geven, maar het idee van de herfst zelf, het concept van het bos en de vibratie van het water via een palet van vurige gelen en diepe blauwen.