Romeo en Julia

Het werk illustreert de 3e akte, 5e scène van de tragedie van Shakespeare, op het precieze moment waarop Romeo Julia bij het aanbreken van de dag moet verlaten na hun enige huwelijksnacht. Dicksee kiest er niet voor om de dood te schilderen, maar het zwevende moment dat eraan voorafgaat, wat het beeld oplaadt met een immense emotionele spanning. De trouw aan de tekst is absoluut: men voelt de verscheurdheid tussen de leeuwerik, de boodschapper van de gevreesde dag, en de nachtegaal die Julia meent te horen om haar minnaar tegen te houden. Deze scène is het dramatische spilpunt waar liefde onherroepelijk in tragiek verandert. Historische analyse onthult een diepe invloed van de prerafaëlitische beweging, hoewel het schilderij tegen het einde van de 19e eeuw werd geschilderd. Dicksee gebruikt een rijk palet en weelderige texturen om het verhaal te verheerlijken. Het contrast tussen de stralende jeugd van de gezichten en de zwaarte van de fluwelen en zijden stoffen onderstreept de menselijke kwetsbaarheid tegenover starre sociale structuren en de oeroude haat van de Capulets en Montagues. Het balkon wordt hier een poreuze grens tussen de heilige toevlucht van de slaapkamer en het dodelijke gevaar van de buitenwereld. De psychologische dimensie wordt verkend via de lichaamstaal. De omhelzing is niet alleen gepassioneerd, hij is wanhopig. Romeo, met één been al over de balustrade, behoort al tot de ruimte van vertrek en ballingschap, terwijl Julia hem probeert terug te trekken in de intimiteit van de alkoof. Hun blikken kruisen elkaar niet echt; ze lijken beiden verloren in de voorgevoelens van hun noodlottige lot. Dicksee slaagt erin deze Victoriaanse melancholie te vangen, waarbij schoonheid intrinsiek verbonden is met dood en verlies. De verklaring van de Shakespeare-mythe wordt hier overstegen door een esthetiek van de "Aesthetic Movement". De kunstenaar stelt zich niet tevreden met het vertellen van een verhaal, hij creëert een zintuiglijke sfeer. De klimbloemen, de ornamentele motieven van het tapijt en de fijnheid van het ijzerwerk van het balkon dragen bij aan deze wil naar "l'art pour l'art". Het werk wordt een universeel icoon van romantische liefde, in staat om de toeschouwer te raken ver buiten de specifieke kennis van het stuk, door de universaliteit van het offer uit liefde te kristalliseren.