Impressionisme1877
Straat in Parijs bij regenweer
Gustave Caillebotte
Het oog van de conservator
"Let op de uitzonderlijke weergave van de natte kasseien die het grijze licht van Parijs reflecteren. De gedurfde kadrering, met de man rechts afgesneden, loopt vooruit op filmtechnieken en benadrukt de directheid van de scène."
Dit meesterwerk van monumentaal impressionisme vangt de vervreemding en moderniteit van het Parijs van Haussmann. Caillebotte versmelt bijna fotografische precisie met een melancholische, verstilde sfeer.
Analyse
Geschilderd in 1877 en gepresenteerd op de derde impressionistententoonstelling, breekt dit monumentale werk met de gebruikelijke kleine formaten van de beweging. Het illustreert de radicale metamorfose van Parijs onder Napoleon III en Baron Haussmann. De locatie is precies: de Place de Dublin, een kruispunt van zes straten. Caillebotte schildert niet alleen het weer, maar een nieuwe stedelijke levensstijl, gekenmerkt door brede boulevards en gestandaardiseerde architectuur. Het werk stelt de plaats van het individu in deze opgelegde geometrie aan de kaak: de personages lijken opgesloten in hun eigen eenzaamheid, gescheiden door de zwarte baleinen van hun paraplu's.
De "mythe" hier is die van de triomferende moderniteit en haar keerzijde: anonimiteit. De stad wordt een theatraal toneel waar sociale klassen elkaar kruisen zonder elkaar aan te kijken. Caillebotte gebruikt een beperkt palet van grijzen, zwarten en okerbruin om de tonale eenheid van deze regenachtige dag te accentueren, wat het geheel een klassieke waardigheid geeft ondanks het alledaagse onderwerp. Men bespeurt de invloed van de opkomende fotografie in het vastleggen van een vluchtig moment voor de eeuwigheid.
De kunstenaar, afkomstig uit de gegoede burgerij, werpt een analytische blik op zijn tijdgenoten. Het paar op de voorgrond belichaamt deze nieuwe stedelijke klasse die flaneert door een ruimte die voor hen is ontworpen. De strengheid van het perspectief lijkt hen echter gevangen te zetten in een netwerk van onoverkomelijke lijnen. Het is deze spanning tussen gesuggereerde beweging en de onbeweeglijkheid van de figuren die het doek zijn unieke psychologische kracht geeft.
Ten slotte onthult chromatische analyse dat Caillebotte de monotonie van het grijs vermeed door toetsen kobaltblauw en sienna toe te voegen. Deze subtiele nuances maken het mogelijk texturen te onderscheiden: het ijzer van de lantaarnpalen, de natuursteen van de gebouwen en het glanzende asfalt. Het werk bevindt zich op het snijvlak van academisch realisme door zijn precisie en impressionisme door de studie van diffuus licht.
Het eerste geheim ligt in de wiskundige nauwkeurigheid van de scène. Caillebotte, een opgeleid ingenieur, gebruikte een fototoestel of een camera obscura om zijn schetsen te maken. Recente studies hebben aangetoond dat hij de grootte van de kasseien op de voorgrond opzettelijk heeft overdreven om het effect van diepte te versterken, waardoor een effectieve ruimtelijke vervorming ontstond.
Een ander geheim betreft de modellen. In tegenstelling tot het idee van een anonieme menigte, bestond het hoofdpaar waarschijnlijk uit vrienden van de kunstenaar of professionele modellen die in een studio poseerden, omdat het onmogelijk zou zijn geweest om een dergelijke pose in echte regen vol te houden. Caillebotte schilderde verschillende schetsen van dit paar afzonderlijk en integreerde ze later in zijn starre perspectiefraster.
Er zit een verborgen sociale dimensie in de paraplu's. In die tijd was de zwarte zijden paraplu een sterk sociaal kenmerk van de burgerij. Door het doek te overspoelen met deze zwarte cirkels, onderstreept Caillebotte de "standaardisering" van individuen in het moderne Parijs. De paraplu's werken als psychologische schilden en creëren privé-bubbels binnen de publieke ruimte.
Ten slotte bleef het doek bijna in de vergetelheid. Lange tijd na zijn dood bewaard door de familie van de kunstenaar, werd het niet opgenomen in de schenking Caillebotte aan de Franse staat omdat het voor die tijd te "realistisch" of "fotografisch" werd gevonden. Het kwam pas in 1964 in de collecties van het Art Institute of Chicago terecht en werd na decennia van discretie een wereldwijd icoon.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Welke technische bijzonderheid met betrekking tot het perspectief gebruikte Gustave Caillebotte om het monumentale diepte-effect van de Place de Dublin te accentueren?
Ontdekken
