Impressionisme1863
Strandtafereel in Trouville
Eugène Boudin
Het oog van de conservator
"De toets is levendig en gefragmenteerd en kondigt de impressionistische revolutie aan. Merk op hoe de silhouetten van de hogere kringen, hoewel behandeld als eenvoudige kleurvlekken, een onmiddellijk sociaal onderscheid behouden dankzij de juistheid van de tonen."
Een visueel manifest van de geboorte van de moderne vakantie, waarin de Normandische lucht de ware hoofdrolspeler wordt. Eugène Boudin legt de vluchtige elegantie vast van de bourgeoisie van het Tweede Keizerrijk tegenover de bewegelijke onmetelijkheid van het Kanaal.
Analyse
Eugène Boudin, die door Corot de "koning van de luchten" werd genoemd, levert hier een cruciaal werk dat breekt met de academische landschapstraditie. We bevinden ons niet langer in de viering van de wilde of bijbelse natuur, maar in een bijna sociologische observatie van de opkomst van het kusttoerisme. Onder het Tweede Keizerrijk werd Trouville de ontmoetingsplaats voor de Parijse aristocratie, en Boudin legt deze overgang vast waarbij het strand niet langer een werkplek voor vissers is, maar een mondaine salon in de open lucht wordt.
Diepgaande analyse onthult een fabelachtige beheersing van atmosferisch licht. Boudin schildert geen objecten; hij schildert de lucht die tussen hen circuleert. De crinolines van de dames en de geklede jassen van de heren worden met dezelfde aandacht behandeld als de wolken, wat de menselijke nietigheid benadrukt tegenover de eeuwige cycli van de getijden. De lage horizonlijn geeft twee derde van de ruimte aan de lucht, een typisch Boudiniaans kenmerk dat de blik dwingt op te stijgen en de zoute vochtigheid van de Normandische lucht te voelen.
Dit doek is ook een eerbetoon aan de moderniteit. In die tijd had het concept van "mindfulness" van het huidige moment nog geen naam, maar Boudin paste het toe met zijn penseel. Hij weigerde de gladde afwerking van de officiële salons ten gunste van de pure visuele impressie. Daarmee werd hij de onmisbare mentor van de jonge Claude Monet, aan wie hij het belang leerde van het schilderen op locatie, direct onder de hemel, om de waarheid van een specifiek uur vast te leggen.
Het sociaal-politieke aspect is even fascinerend. Boudin, de zoon van een zeeman, kijkt naar deze "exotische vogels" — de rijke zomergasten — met een welwillende maar afstandelijke nieuwsgierigheid. Hij documenteert een sociale klasse die zich voor het eerst blootstelt aan de zon en de wind, terwijl ze hun strikte kledingvoorschriften behouden. Het strand wordt een theater waar de enscenering van het Napoleontische sociale succes wordt nagespeeld, onder een hemel die klaar lijkt om hen weg te vagen.
Ten slotte verkent het werk de dialoog tussen het voltooide en het onvoltooide. Voor Boudins tijdgenoten leken deze schilderijen eenvoudige schetsen. Vandaag zien we er een bevrijding van de vorm in. De zee in de verte is slechts een strook subtiel blauwgrijs, maar bevat alle kracht van de oceaan. Het is een schilderij van de sensatie, waarbij het geluid van de wind in de tenten en het ritselen van de stoffen bijna hoorbaar zijn.
Het grootste geheim van dit doek ligt in het formaat en de oorspronkelijke functie. Hoewel ze tegenwoordig in de grootste musea ter wereld hangen, werden deze strandscènes door Boudin gezien als snelle "broodwinning". Hij noemde ze zijn "kleine marionetten". Hij was soms gefrustreerd dat het publiek de voorkeur gaf aan zijn mondaine scènes boven zijn pure zeestudies, die hij artistiek superieur en oprechter vond.
Een technisch geheim betreft het gebruik van pigmenten. Boudin was een van de eersten die op grote schaal de onlangs uitgevonden tubeverf gebruikte, waardoor hij totale mobiliteit op het strand had. Infraroodanalyses hebben onthuld dat hij onder de schijnbare spontaniteit van zijn luchten vaak een grijze of roze onderlaag aanbracht om die unieke parelmoerachtige diepte aan de wolken te geven, een techniek geërfd van Nederlandse meesters zoals Ruysdael.
Er is een verborgen detail met betrekking tot de personages. Boudin schilderde vaak dezelfde silhouetten op verschillende doeken, waardoor een soort repertoire van "figuurtjes" ontstond die hij verplaatste naargelang zijn compositorische behoeften. Sommige kunsthistorici hebben in deze menigte leden van Boudins eigen uitgebreide familie of goede vrienden geïdentificeerd, vermomd als elegante burgers om zijn landschappen te bevolken en ze aantrekkelijker te maken voor kopers.
Een ander geheim ligt in Boudins relatie tot fotografie. Hoewel hij pleitte voor het werken naar de natuur, liet hij zich inspireren door vroege strandfoto's om de ontbinding van de golfbeweging en de houding van menigten te begrijpen. Hij kritiseerde de fotografie echter vanwege het onvermogen om de kleur van de wind weer te geven. Voor hem moest de schilderkunst de "koude" van de camera corrigeren door er atmosferische poëzie in te injecteren.
Ten slotte weten weinig mensen dat Boudin deze stijl bijna had opgegeven. Bekritiseerd door sommigen vanwege het gebrek aan "adeldom", werd hij gesteund door Baudelaire. De dichter schreef, na het zien van Boudins luchtstudies, sublieme pagina's over deze "meteorologische schoonheden". Het was deze intellectuele erkenning die Boudin de moed gaf om op zijn weg voort te gaan, en zo redde hij wat het DNA van het Impressionisme zou worden.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Welke belangrijke iconografische breuk maakt Boudin in zijn strandscènes van 1863, afgezien van het meteorologische aspect, in vergelijking met de traditie van het zeelandschap?
Ontdekken

