Madame de Pompadour

Dit monumentale portret van François Boucher, geschilderd in 1756 op het hoogtepunt van de invloed van de Markiezin, is een iconografische constructie van zeldzame complexiteit. In tegenstelling tot traditionele voorstellingen van koninklijke favorieten, die vaak als naakte mythologische godinnen werden afgebeeld, kiest Pompadour hier voor een huiselijke maar koninklijke setting. Ze zit in haar boudoir, omringd door voorwerpen die getuigen van haar brede cultuur: boeken, bladmuziek en een aardbol op de grond. De analyse van haar houding onthult een bewuste nonchalance, de aristocratische "sprezzatura". Hoewel gekleed in een schitterende zeegroene "robe à la française" versierd met rozen en linten, fixeert haar blik de toeschouwer niet, maar verliest zich in een verre meditatie, wat duidt op een mentale diepgang die haar fysieke schoonheid overstijgt. Het decor is een perfect voorbeeld van de rococosmaak, maar dient vooral als kader voor een vrouw die haar status wist te transformeren tot die van onmisbare politieke adviseur van Lodewijk XV. Het werk fungeert als een geavanceerd propagandamiddel. In 1756 raakt Frankrijk betrokken bij de Zevenjarige Oorlog en de Markiezin wordt bekritiseerd om haar invloed. Boucher antwoordt door een serene, geleerde vrouw te schilderen die haar omgeving beheerst. Elk accessoire, van de kalligrafiepen tot de gedoofde kaars, is een gecodeerd teken van haar onophoudelijke activiteiten voor de kroon. Het is het portret van een "vrouw van het kabinet" wiens macht wordt uitgeoefend door intelligentie. Ten slotte staat de uitleg van de persoonlijke "mythe" van de Markiezin hier centraal. Ze presenteert zich niet als Venus, maar als een levende Muze. Door zich de attributen van kunsten en wetenschappen toe te eigenen, verheft ze zich boven de status van courtisane tot die van beschermvrouwe van de Verlichting. De aanwezigheid van de hond "Mimi" op de voorgrond symboliseert niet alleen trouw, maar ook de beheersing van natuur en passies door de rede.