Rococo1740
De triomf van Venus
François Boucher
Het oog van de conservator
"Let op de virtuoze weergave van de parelmoerachtige vleestinten die licht lijken uit te stralen, contrasterend met het turquoise schuim en de zijden stoffen."
Het hoogtepunt van de 18e-eeuwse galante erotiek, waar Venus wordt geboren uit zeeschuim in een wervelwind van nimfen en tritons. Een manifest van de Rococo-smaak.
Analyse
Dit meesterwerk uit 1740 belichaamt de essentie van de stijl van François Boucher, destijds eerste schilder van de koning. Het werk toont het mythologische moment waarop Venus uit de wateren oprijst om gevierd te worden door zeewezens. Dit thema is hier geherinterpreteerd met een voor de "rocaille" typische lichtheid en wellust. In tegenstelling tot plechtige versies uit het verleden, verandert Boucher de mythe in een aquatisch "fête galante," waar de godheid de belichaming is van een toegankelijke schoonheid.
De mythe van Aphrodite Anadyomene is hier het voorwendsel voor een verkenning van de zintuigen. Boucher verlaat de academische strengheid en geeft de voorkeur aan de curve, de beweging en de thermische sensatie van de zon op de huid. De tritons en nimfen rond de godin vormen een choreografie van verweven verlangens, wat de rol van Venus als drijvende kracht van de natuur benadrukt. Elke figuur is een demonstratie van anatomische vaardigheid, waarbij lichamen gracieus zijn en het hoofse ideaal weerspiegelen.
Dit schilderij werd verworven door Carl Gustaf Tessin, de Zweedse ambassadeur in Parijs, wat de huidige aanwezigheid in Stockholm verklaart. Het getuigt van de enorme invloed van de schilder op de Verlichting, door de "Franse smaak" van luxe en verfijning te exporteren. De analyse van de expert onthult dat Boucher hier een "vriendelijke" mythologie gebruikt om het oog van de verzamelaar te vleien. Het is een visie op de wereld waarin lijden niet bestaat en harmonie wordt gedicteerd door vrouwelijke schoonheid.
Bij het observeren van de details begrijpt men dat Boucher geen echte zee schildert, maar een theaterzee, een opulente enscenering. De kunstenaar integreert elementen van de maritieme cultuur van zijn tijd, zoals koralen en parels, die hij behandelt als kostbare juwelen. Deze fusie tussen wilde natuur en hoofse luxe is de sleutel tot Bouchers succes. Hij slaagt erin het schuim van de golven in kant te veranderen en slaat een visuele brug tussen natuurlijke elementen en de mode van Versailles.
Een van de best bewaarde geheimen van dit doek ligt in de identiteit van de modellen. Het is algemeen bekend onder specialisten dat het gezicht van Venus de trekken leent van Marie-Jeanne Buzeau, de echtgenote van Boucher. Het intiemere geheim is echter dat de nimfen vaak variaties zijn van dit zelfde gezicht, waardoor een alomtegenwoordig vrouwelijk ideaal ontstaat. Boucher kopieerde de natuur niet, hij "boucheriseerde" haar, en creëerde een type schoonheid dat cosmetica en mode decennia zou beïnvloeden.
Het tweede geheim betreft de techniek van de grondering. Om dat hemelsblauw en dat heldere water te verkrijgen, gebruikte Boucher een onderlaag op basis van loodwit vermengd met sterk verdund Pruisisch blauw. Het geheim van de "frisheid" van zijn tinten, die ondanks de eeuwen niet vergeeld zijn, komt door een spaarzaam gebruik van lijnolie ten gunste van terpentijn in de laatste glazuren, wat een transparantie mogelijk maakt die de doorschijnendheid van water perfect imiteert.
Een ander iconografisch mysterie verbergt zich in de handen van de tritons. Ze zwaaien met schelpen en stoffen die geen eenvoudige accessoires zijn. Infraroodstudies hebben aangetoond dat Boucher aanvankelijk explicietere symbolen had gepland met betrekking tot vruchtbaarheid, die hij later verzachtte om de censuur van die tijd niet te kwetsen. De roze stof die boven Venus vliegt, vormt een schelpstructuur, wat herinnert aan de geboortemythe maar ook fungeert als een koninklijk bedhemel.
Ten slotte is het geheim van de herkomst fascinerend. Tessin was zo verliefd op de schilderkunst dat hij bijna failliet ging om de collecties van Boucher te verwerven. Het schilderij reisde onder precaire omstandigheden naar Stockholm en ontsnapte aan schipbreuken en revolutionaire inbeslagnames. Deze "Triomf" is dus ook die van het overleven van een aristocratisch ideaal door de omwentelingen van de Europese geschiedenis, beschermd door de obsessieve passie van een diplomaat voor Franse sensualiteit.
Word Premium.
OntgrendelenQuiz
Welke grote sculpturale invloed uit de Romeinse barok is herkenbaar in de dynamische organisatie van de lichamen en de piramidale structuur van deze Triomf van Venus?
Ontdekken
